Öğrencilerin kişi ve nesne için belgisiz sözcükleri kullanması için kısa bir not; olumsuz belgisizler (hiçbir, kimse) ayrı sayfadadır.

Temel fikir

Dil bilgisinde bunlar belgisiz zamirler ve belgisiz sıfatlardır: biri, bir şey, herkes, her şey, bazı, bazıları. Her sıfat olarak kullanıldığında ad tekil kalır: her gün, her sabah.

Karşılaştırılacak kalıplar
SözcükÖrnek
biri / birisiBiri geldi.
bir şeyBir şey duydum.
herkesHerkes geldi.
her şeyHer şey tamam.
her günher sabah, her akşam
bazı öğrencilerbazıları gelmedi

Örnekler

  • Biri kapıyı çalıyor.
  • Herkes bahçede oturuyor.Herkes tekil sayılır; bu yüzden fiil çoğunlukla üçüncü tekil kişidedir: oturuyor.
  • Mutfakta bir şey yanıyor.
  • Her şey hazır.Her şey iki sözcüktür; herşey yazım yanlışıdır.
  • Her sabah çay içiyorum.Her sözcüğünden sonra ad tekil kalır: her sabah, her sabahlar değil.
  • Bazı öğrenciler erken geliyor.
  • Bazıları çay istiyor, bazıları kahve.Bazıları, onlardan bazıları demektir; ikinci yarıda fiil tekrar olduğu için düşer.
  • Herkese merhaba dedim.Herkes ad gibi hâl eki alır: herkese, herkesi, herkesle.
  • Birisi seni arıyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler herşey diye bitişik yazar ya da her günler gibi çoğul kullanır; ayrıca herkes (kişiler) ile her şey (nesneler) ayrımını karıştırabilirler.

Kendin dene

  1. Boşluğu doldurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    biri / birisi

    biri: adı söylenmeyen kişinin yerini tutar ve özne olur; birisi aynı sözcüğün uzun biçimidir.

  2. Boşluğu doldurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    şey

    şey: her şey iki sözcüktür; şey ayrı yazılır, her sözcüğüne bitişmez.

  3. Boşluğu doldurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    herkes

    herkes: kişiler için kullanılır; nesneler için her şey gerekir.

  4. Boşluğu doldurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gün

    gün: her sıfatı çokluğu kendisi bildirdiği için ad tekil kalır.

Bugün kullan

Öğrencilerden evlerini anlatan dört cümle yazmalarını isteyin: biri biri ya da bir şey ile, biri herkes ile, biri her şey ile, biri her ve bir ad ile. Her şeyin ayrı yazıldığını ve her'den sonra adın tekil kaldığını denetleyin.