Bu B1 çalışmasında ders adını hem katılınan ders hem de çalışılan içerik olarak ele alın. Öğrencilerden bir ders çizelgesi üzerinden yönelme, bulunma ve ayrılma biçimlerini kullanmalarını; ardından derslerin kime ait olduğunu belirtmelerini isteyin.
Temel fikir
Kök çekim sırasında değişmez: dersi, derse, dersler, dersimiz. Derste ve dersten biçimlerindeki ünsüz benzeşmesini dersimizde ile karşılaştırın; bulunma eki artık kökteki s sesinden değil, iyelik ekinin sonundaki z sesinden sonra gelir. Dersi biçiminde belirtme eki ile üçüncü tekil kişi iyelik ekini bağlam ayırır: bu dersi ve onun dersi. İkinci örneği bulunma durumuna getirerek onun dersinde biçimini gösterin.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | ders |
| Belirtme durumu | dersi |
| Yönelme durumu | derse |
| Bulunma durumu | derste |
| Ayrılma durumu | dersten |
| Tamlayan eki | dersin |
| Çoğul | dersler |
| Birinci tekil kişi iyeliği | dersim |
| İkinci tekil kişi iyeliği | dersin |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği | dersi |
| Birinci çoğul kişi iyeliği | dersimiz |
| İkinci çoğul kişi iyeliği | dersiniz |
| Üçüncü çoğul kişi iyeliği | onların dersleri |
| Çoğul + birinci çoğul kişi iyeliği | derslerimiz |
| İyelik + bulunma | dersimizde |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği + bulunma | onun dersinde |
| Çoğul + iyelik + ayrılma | derslerimizden |
Örnekler
- Bugün derse erken geldik.
- Bu dersi birlikte çalışalım.
- Dersimiz bugün erken bitiyor.
- Derste telefonumu kapatıyorum.
- Dersten sonra kütüphaneye gidiyoruz.
- Dersin konusu günlük alışveriş.
- Her akşam yarım saat ders çalışıyorum.
- Onun dersinde herkes soru soruyor.
- derslerimizdenderslerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci her nesneye belirtme eki getirebilir. Genel çalışma etkinliği için ders çalışmak, belirli bir içerik için bu dersi çalışmak karşılaştırmasını kullanın. Dersi biçimini her bağlamda yanlış saymayın; öğrenciden neyi kastettiğini açıklamasını isteyin.
Kendin dene
Bu derste telefon kullanılmadığını belirtin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
derste
derste: telefon kullanmama kuralının hangi ortamda geçerli olduğu belirtiliyor. Bulunma eki doğrudan ötümsüz s sesini izlediğinden t ile başlar; kökte bir değişiklik olmaz.
Birden çok dersin bize ait olduğunu belirtin; boşluğa uygun çoğul ve iyelik biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
derslerimiz
derslerimiz: birden fazla dersin bize ait olduğu anlatılıyor. Bu yüzden önce çoğul eki -ler, ardından birinci çoğul kişi iyelik eki -imiz gelir. Bizim sözcüğü iyelik ekinin yerini tutmaz.
İki yeni öğrencinin onun dersinde bulunduğunu belirtin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dersinde
dersinde: onun tamlayanı üçüncü tekil kişi iyeliğini belirler; öğrencilerin bulunduğu ortam bu kişinin dersidir. Dersi üzerine -n- ve -de gelir. Tamlayan verilmediğinde aynı yazılı biçim ikinci tekil kişi iyeliğiyle de çözümlenebilir.
Belirli bir dersi değil, genel çalışma alışkanlığını anlatan kalıbı tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
ders
ders: cümle belirli bir ders içeriğini değil, düzenli bir çalışma alışkanlığını anlatıyor. Ders çalışmak kalıbında ad yalın kalır; belirtme eki eklenirse anlam belirli bir nesneye yönelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Bu derste telefon kullanılmadığını belirtin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Birden çok dersin bize ait olduğunu belirtin; boşluğa uygun çoğul ve iyelik biçimini yazın.
İki yeni öğrencinin onun dersinde bulunduğunu belirtin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Belirli bir dersi değil, genel çalışma alışkanlığını anlatan kalıbı tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrenciler derslerinin başlangıcını, derste yaptıklarını ve evdeki çalışma saatlerini yazsın. Bir iyelikli biçim kullansınlar ve her durum ekini cümledeki işleviyle gerekçelendirsinler.