Bu öğretmen notu, B1 düzeyinde sözlük kullanma alışkanlığını ad çekimiyle birleştirir. Basılı ya da dijital bir sözlük üzerinden öğrencinin fiile uygun hâli ve doğru iyelik biçimini seçmesini sağlayın.
Temel fikir
Sözlüğe bakmak yönelme, sözlükte aramak ise aramanın yeri için bulunma durumu kullanır. Sözlük adında ünlüyle başlayan ek doğrudan gövdeye geldiğinde k yumuşar: sözlüğe, sözlüğü, sözlüğüm. Ünsüzle başlayan ekten önce korunur: sözlükte, sözlükten, sözlükler. Tablodaki çekimleri bağlam içinde karşılaştırın; genel ek kurallarını ilgili ek derslerine bağlayın.
| İşlev | Tek sözlük | Birden çok sözlük |
|---|---|---|
| Yalın durum | sözlük | sözlükler |
| Belirtme durumu | sözlüğü | sözlükleri |
| Yönelme durumu | sözlüğe | sözlüklere |
| Bulunma durumu | sözlükte | sözlüklerde |
| Ayrılma durumu | sözlükten | sözlüklerden |
| İlgi eki | sözlüğün | sözlüklerin |
| Benim | sözlüğüm | sözlüklerim |
| Senin | sözlüğün | sözlüklerin |
| Onun | sözlüğü | sözlükleri |
| Bizim | sözlüğümüz | sözlüklerimiz |
| Sizin | sözlüğünüz | sözlükleriniz |
| Bizim + bulunma durumu | sözlüğümüzde | sözlüklerimizde |
Örnekler
- Ben sözlüğe bakıyorum.
- Bu sözlükte resimler var.
- Sözlüğüm bugün çantamda.
- Bu kelimeyi sözlükte arıyorum.
- Sözlüğün kapağı mavi.
- Yeni sözlükler rafta.
- Öğretmenin sözlüğünde kısa açıklamalar var.
- sözlüklerimizdesözlüklerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin ğ harfini tüm çekimlere taşıyıp taşımadığını denetleyin. Sözlüğümde biçiminde iyelik eki doğrudan gövdeye gelir; sözlüklerimizde biçimindeyse önce çokluk eki vardır. Ayrıca sözlüğü biçimini yalnızca belirtme durumu diye etiketlemeyin: onun sözlüğü içinde üçüncü tekil kişi iyeliği bildirir.
Kendin dene
Boşluğu sözlük adının uygun hâliyle tamamlayın: anlamı öğrenmek için sözlüğe başvuruluyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sözlüğe
sözlüğe: bakıyorum fiilinin bu kullanımında yönelme durumu gerekir. Ünlüyle başlayan -e, gövdenin sonundaki ünsüzün yumuşamasını sağlar.
Aramanın yapıldığı yeri belirtmek için sözlük adını çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sözlükte
sözlükte: Aranan nesne kelimedir; sözlük ise aramanın yapıldığı yerdir. Gövdenin sonundaki k korunur ve bulunma eki -te olur.
Benim tamlayanına uygun iyelik biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sözlüğüm
sözlüğüm: benim tamlayanı birinci tekil kişi iyeliğini gerektirir. İyelik ekinin ilk sesi ü olduğu için gövde sonunda ğ bulunur.
Sözlük adına sırasıyla çokluk, birinci çoğul kişi iyelik ve bulunma durumu eklerini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sözlüklerimizde
sözlüklerimizde: Notlar bize ait birden çok sözlüğün içindedir. Çokluk ekinden sonra iyelik, ardından bulunma eki gelir; -ler sonrasındaki iyelik ünlüsü i olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğu sözlük adının uygun hâliyle tamamlayın: anlamı öğrenmek için sözlüğe başvuruluyor.
Aramanın yapıldığı yeri belirtmek için sözlük adını çekimleyin.
Benim tamlayanına uygun iyelik biçimini yazın.
Sözlük adına sırasıyla çokluk, birinci çoğul kişi iyelik ve bulunma durumu eklerini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden aramak istedikleri bir kelime seçmelerini isteyin. Sözlüğe bakmak ve sözlükte aramak ile birer cümle, ardından kendi sözlüklerinin yerini bildiren bir cümle yazdırın. İlk ekin sesini gerekçelendirmelerini sağlayın.