Kişi zamirlerinin hâl ekleriyle çekimi: bana, sana, ona

Temel fikir

Biz, siz ve onlar adlar gibi çekilir: bize, sizden, onlara. Düzensiz olanlar ben ve sen (yönelme hâlinde bana, sana) ile üçüncü kişi tekil odur; bu zamirin her hâl ekinden önce zamir n'si gelir: ona, onda, ondan, onu. Tamlayan hâli ayrıca öğretilir: benim, senin, onun.

Örnekler

• Ali bana kitap veriyor.Bana, ben zamirinin yönelme hâlidir; kök ban- olur, bene diye bir biçim yoktur.
• Sana bir mektup yazıyorum.
• Onu çok seviyorum.O hem erkek hem kadın hem de nesne için kullanılır. Belirtme hâlinde zamir n'si gelir: onu.
• onao·nKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evine·aYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
• onlardano·nKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evine·larÇoğul eki: -ler / -lar·danAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
• onlarıo·nKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evine·larÇoğul eki: -ler / -lar·ıBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -ü
• Bende kalem yok.Ben zamirinin bulunma hâli bende, “yanımda” anlamına da gelir; elde ne olduğunu böyle söyleriz.
• Sizden bir şey istemiyoruz.
• Bu çanta benim.

Dikkat et

Öğrenciler ad çekimi kuralını zamirlere de uygular ve bene, sene, oya, odan yazar. Kök değişmesini ve o zamirindeki n'yi ezberlenecek istisna olarak tek tek verin; bunları bir kurala bağlamaya çalışmak karışıklık yaratır.

Kendin dene

1. ben zamirini yönelme hâline getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   bana

   bana: ben kökü yönelme hâlinde ban- olur; bene biçimi yoktur.

2. sen zamirini ayrılma hâline getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   senden

   senden: kök değişmez; n ötümlü, son ünlü ince olduğu için ek -dendir.

3. o zamirini belirtme hâline getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   onu

   onu: ünlüyle biten o ile ek arasına zamir n'si girer; kalın yuvarlak ünlüden sonra -u gelir.

4. biz zamirini yönelme hâline getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   bize

   bize: biz düzenlidir; son ünlü i ince olduğu için ek -e olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden sana, bende, ondan ve onu sözcüklerini kullanarak dört kısa cümle yazmalarını isteyin; ekleri altını çizdirerek denetleyin.