B1 dersinde bu fiili ev işi paylaşımı üzerinden ele alın. Öğrencilerin yalnızca zaman ekini seçmesini değil, temizlenen yüzeyi ve kullanılan aracı da açıkça belirtmesini hedefleyin.

Temel fikir

Geçişli süpürmek fiilinin gövdesi çekimde korunur: süpürüyorum, süpürdüm, süpüreceğim, süpürürüm. Olumsuz şimdiki zaman süpürmüyorum biçimindedir. Koridoru süpürmek örneğinde belirtili nesne temizlenen yüzeyi gösterir; elektrikli süpürgeyle sözü aracı açıklar. Tablodaki onlar satırında çoğul çekim verilmiştir; açık çoğul özneyle tekil çekimin de kullanılabildiğini hatırlatın.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanGelecek zamanGeniş zamanOlumsuz şimdiki zaman
bensüpürüyorumsüpürdümsüpüreceğimsüpürürümsüpürmüyorum
sensüpürüyorsunsüpürdünsüpüreceksinsüpürürsünsüpürmüyorsun
osüpürüyorsüpürdüsüpüreceksüpürürsüpürmüyor
bizsüpürüyoruzsüpürdüksüpüreceğizsüpürürüzsüpürmüyoruz
sizsüpürüyorsunuzsüpürdünüzsüpüreceksinizsüpürürsünüzsüpürmüyorsunuz
onlarsüpürüyorlarsüpürdülersüpüreceklersüpürürlersüpürmüyorlar

Örnekler

  • Ben koridoru süpürüyorum.
  • Babam balkonu süpürdü.
  • Yarın merdivenleri süpüreceğiz.
  • Halıyı elektrikli süpürgeyle süpürüyorum.
  • Her akşam mutfağı süpürürüm.
  • Önce yeri süpürdüm, sonra nemli bir bezle sildim.
  • Bugün balkonu süpürmüyorum.
  • Lütfen kırıntıları süpürün.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci mutfağı yerine mutfakta yazarsa yalnızca eki düzeltmeyin; “Neyi süpürüyorsun?” ve “Nerede süpürüyorsun?” sorularını karşılaştırın. Bezle silme eylemini süpürmek ile anlatıyorsa araç ve eylem eşleşmesini silmek üzerinden yeniden kurun.

Kendin dene

  1. Görülen geçmiş zamanın birinci tekil kişi biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    süpürdüm

    süpürdüm: Dün tamamlanan iş için görülen geçmiş zaman istenir. Gövdenin sonundaki ötümlü r nedeniyle ek -dü olur; -m işi konuşanın yaptığını gösterir.

  2. Gelecek zamanın birinci tekil kişi biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    süpüreceğim

    süpüreceğim: Yarın yapılacak iş gelecek zamanla anlatılır. Gelecek zaman ekinin sonundaki k, ünlüyle başlayan -im önünde ğ olur; gövdedeki r değişmez.

  3. Alışkanlık bildiren geniş zamanın üçüncü tekil kişi biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    süpürür

    süpürür: Her sabah bir alışkanlık bildirir. Bu fiilin geniş zaman eki -ür olur; babam üçüncü tekil kişi olduğu için ayrıca kişi eki gelmez.

  4. İkinci çoğul kişi emir biçimiyle nazik bir yönerge verin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    süpürün / süpürünüz

    süpürün / süpürünüz: Siz ile verilen yönergede iki biçim de kullanılabilir; uzun biçim daha resmîdir. Kırıntıları sözcüğü süpürülmesi istenen şeyi belirtir.

Bugün kullan

İkili çalışmada bir öğrenci dün yaptığı işi, diğeri yarın yapacağı işi söylesin. Ardından birbirlerine nazik bir yönerge versinler. Bir cümlede elektrikli süpürgeyi araç olarak belirtmelerini isteyin.