Bu derste öğrencinin temizlik işini zamanı ve yapan kişiyi belirterek anlatmasını sağlayın. Önce çekim tablosunu kullanın; ardından bir yüzeydeki kiri giderme ile dağınık eşyaları düzenleme arasındaki anlam farkını örnekler üzerinden tartışın.

Temel fikir

Temizle- gövdesindeki son ünlü, şimdiki zamanda daralır: temizliyorum. Görülen geçmiş zamanda temizledim, geniş zamanda temizlerim olur; gelecek zamanda araya y girer: temizleyeceğim. Olumsuz şimdiki zaman biçimi temizlemiyorum olarak yazılır. Belirtili nesneyi ayrıca çalıştırın: mutfak sözcüğü belirtme durumunda mutfağı olur ve k, ğ sesine dönüşür. Tabloda onlar için çoğul çekim verilmiştir; bu özneyle tekil yüklem de kullanılabilir.

Karşılaştırılacak kalıplar
ÖzneŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanGelecek zamanGeniş zamanOlumsuz şimdiki zaman
bentemizliyorumtemizledimtemizleyeceğimtemizlerimtemizlemiyorum
sentemizliyorsuntemizledintemizleyeceksintemizlersintemizlemiyorsun
otemizliyortemizleditemizleyecektemizlertemizlemiyor
biztemizliyoruztemizlediktemizleyeceğiztemizleriztemizlemiyoruz
siztemizliyorsunuztemizlediniztemizleyeceksiniztemizlersiniztemizlemiyorsunuz
onlartemizliyorlartemizledilertemizleyeceklertemizlerlertemizlemiyorlar

Örnekler

  • Ben aynayı temizliyorum.
  • Annem fırını temizledi.
  • Biz balkonu temizleyeceğiz.
  • Her akşam tezgâhı temizlerim.
  • Bugün camları temizlemiyorum.
  • Önce odayı topla, sonra zemini temizle.
  • Mutfağı temizledin mi?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, odadaki kitapları yerlerine koymayı anlatırken yalnızca temizlemek fiiline başvurabilir. Odayı toplamak eşyaları düzenlemeyi, odayı temizlemek ise kiri gidermeyi öne çıkarır. İki iş aynı süreçte yapılabilir; sınıfta bunları birbirini dışlayan eylemler gibi sunmayın.

Kendin dene

  1. Şimdiki zamanda birinci tekil kişi biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    temizliyorum

    temizliyorum: şu anda ifadesi sürmekte olan işi, ben ise birinci tekil kişiyi gösterir. Öğrencinin daralan ünlüyü i, kişi ekini -um olarak yazdığını kontrol edin.

  2. Gelecek zamanda birinci çoğul kişi biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    temizleyeceğiz

    temizleyeceğiz: İş yarın yapılacağı ve özne biz olduğu için gelecek zamanın birinci çoğul kişisi gerekir. Araya giren y ile -iz öncesinde yumuşayan k sesini ayrı ayrı gösterin.

  3. Düzenli yapılan işi geniş zamanda ikinci tekil kişiyle anlatın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    temizlersin

    temizlersin: Her hafta düzenli tekrarı, sen ikinci tekil kişiyi belirler. Ünlüyle biten gövdeye geniş zaman için r, ardından kişi için -sin eklenir.

  4. Lekelerin giderildiğini anlatan fiili seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    temizledik

    temizledik: Lekenin kalmaması, kirin giderildiğini gösterir; yalnızca eşya toplandığını söylemek bu sonucu karşılamaz. -dik eki, geçmişte yapılan işi birinci çoğul kişiyle anlatır.

Bugün kullan

Öğrencilerden düzenli yaptıkları, şimdi yaptıkları ve yarın yapacakları birer temizlik işini yazmalarını isteyin. Ardından toplamak ile ayrı bir cümle kurdurup hangi eylemin düzen, hangisinin temizlik sağladığını açıklatın.