Öğrencilere bir etek, bir düğme, bir fidan ve bir avuç tohum gösterin. Önce nesne ile fiili eşleştirmelerini, ardından aynı eylemi farklı zamanlarda anlatmalarını isteyin. Amaç, çekim bilgisini bağlamdaki anlamla birleştirmektir.
Temel fikir
Dikmek, dikiş bağlamında ve bir bitkiyi toprağa yerleştirme anlamında kullanılan geçişli bir fiildir. Dik- kökündeki k, ünlüyle başlayan eklerden önce korunur: dikiyorum, dikerim. Diktim biçiminde geçmiş zaman ekinin başındaki ünsüz sertleşir. Dikeceğim biçiminde ise yumuşayan ses kökte değil, gelecek zaman ekindedir. Belirli nesne için düğmeyi, dikimin yöneldiği yer için bahçeye örneklerini karşılaştırın.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | dikiyorum | diktim | dikeceğim | dikerim |
| sen | dikiyorsun | diktin | dikeceksin | dikersin |
| o | dikiyor | dikti | dikecek | diker |
| biz | dikiyoruz | diktik | dikeceğiz | dikeriz |
| siz | dikiyorsunuz | diktiniz | dikeceksiniz | dikersiniz |
| onlar | dikiyorlar | diktiler | dikecekler | dikerler |
Örnekler
- Annem bugün etek dikiyor.
- Babam bahçeye fidan dikti.
- Bu düğmeyi ben dikeceğim.
- Terzi her hafta birkaç gömlek diker.
- Bu kumaştan perde dikmiyoruz.
- Fidanları buraya mı dikeceksiniz?
- Tohum ekiyoruz, fidan dikiyoruz.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin ana dilindeki “toprağa koymak” anlamını her nesneye aynı fiille aktarmasına dikkat edin: tohum ekmek ile fidan dikmek eşleşmelerini somut görsellerle ayırın. Olumsuz biçim dikmiyorum olur; dikecek misiniz? sorusunda soru eki ayrı yazılır.
Kendin dene
Şimdiki zamanla tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dikiyorum
dikiyorum: şimdi sözü sürmekte olan eylemi gösterir; ben öznesi birinci tekil kişi çekimini gerektirir. Kökteki k korunur.
Görülen geçmiş zamanla tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
diktik
diktik: dün tamamlanmış geçmiş olayı, biz ise birinci çoğul kişiyi belirler. Kökün sonundaki sert k nedeniyle geçmiş zaman eki t ile başlar; sondaki -k kişi ekidir.
Gelecek zamanla tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dikeceğim
dikeceğim: istenen zaman gelecek, özne ben olduğu için birinci tekil kişi biçimi gerekir. Dikecek üzerine kişi eki geldiğinde ekin sonundaki k, ğ olur.
Tohumla kullanılan uygun mastarı seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
ekmek
ekmek: nesne bir fidan değil, tohum olduğu için uygun eşleşme budur. Soruda mastar istendiğinden çekimli bir fiil yazılmaz.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Şimdiki zamanla tamamlayın.
Görülen geçmiş zamanla tamamlayın.
Gelecek zamanla tamamlayın.
Tohumla kullanılan uygun mastarı seçin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bugün dikecekleri bir giysi, yarın dikecekleri bir fidan ve gelecek hafta ekecekleri tohumlar için üç cümle yazmalarını isteyin. Nesne-fiil eşleşmesini ve zaman eklerini birlikte kontrol edin.