B1 dersinde unutmak fiilini yalnızca bellekle ilişkilendirmeyin; bir eşyayı bir yerde bırakma ve yapılacak işi yapmama bağlamlarını da karşılaştırın. Öğrenci hem uygun çekimi hem nesnenin biçimini seçsin.

Temel fikir

Fiil gövdesindeki t korunur: unutuyorum, unuturum, unutacağım. Görülen geçmiş zamanda unuttum, olumsuzunda unutmadım kullanılır. Belirli nesne belirtme durumu eki alır: bu tarihi unutmak. Yapılması unutulan iş, isim-fiilin belirtme durumuyla anlatılır: aramayı unutmak. Tablodaki onlar satırını işlerken yüklemin üçüncü çoğul kişi ekini almadan da kullanılabildiğini belirtin.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanOlumsuz geçmişGelecek zamanGeniş zaman
benunutuyorumunuttumunutmadımunutacağımunuturum
senunutuyorsununuttununutmadınunutacaksınunutursun
ounutuyorunuttuunutmadıunutacakunutur
bizunutuyoruzunuttukunutmadıkunutacağızunuturuz
sizunutuyorsunuzunuttunuzunutmadınızunutacaksınızunutursunuz
onlarunutuyorlarunuttularunutmadılarunutacaklarunuturlar

Örnekler

  • Ben şemsiyemi otobüste unuttum.
  • Bu tarihi asla unutmayacağız.
  • Ablam bazen anahtarını unutuyor.
  • Seni aramayı unuttum.
  • Çıkarken ışığı kapatmayı unutma.
  • Bu kelimeyi her seferinde unutuyorum.
  • Toplantının saatini unutmadık.
  • Unuttun mu?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci Seni aramak unuttum diyorsa sözlük biçimini nesne konumuna taşıyor olabilir. Seni aramayı unuttum üzerinden ara-ma-y-ı yapısını gösterin. Buradaki isim-fiil ekiyle unutma emrindeki olumsuzluk ekinin işlevleri farklıdır; aynı yazılışı aynı anlamla eşleştirmeyin.

Kendin dene

  1. Öğrenciden fiili birinci tekil kişide görülen geçmiş zamanla tamamlamasını isteyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    unuttum

    unuttum: Dün sözü tamamlanmış olayı gösterir. Gövdenin sonundaki ötümsüz t, geçmiş zaman ekinin -tu olmasını sağlar; iki t yan yana gelir, -m kişiyi belirtir.

  2. Öğrenciden aramak fiilini bu cümlede nesne olacak biçime getirmesini isteyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    aramayı

    aramayı: Cümlede unutulan iş aramaktır. Arama isim-fiiline belirtme eki -ı gelir; iki ünlü arasına y girer. Öğrenci bu biçimi olumsuz fiil olarak yorumlamamalıdır.

  3. Öğrenci tek kişiye defterini getirmesini hatırlatsın; olumsuz emir kullansın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    unutma

    unutma: Tek kişiye hatırlatma yapıldığı için ikinci tekil kişi olumsuz emir uygundur. Gövdeye -ma gelir; ayrıca zaman ya da kişi eki eklenmez.

  4. Öğrenciden unutmak fiilinin olumlu gelecek zaman birinci tekil kişi biçimini isteyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    unutacağım

    unutacağım: Birinci tekil kişi eki ünlüyle başladığından gelecek zaman ekindeki k, ğ olur. Öğrencinin gövdedeki t ile ekte değişen ünsüzü ayırt ettiğini kontrol edin.

Bugün kullan

Öğrenciden bir yerde unuttuğu eşyayı ve yapmayı unuttuğu işi anlatmasını isteyin. Ardından arkadaşına unutma ile hatırlatma yaptırın; olayları aktarmak için anlatmak dersine geçin.