Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca çekim tablosunu tamamlamasını değil, anlatan kişiyi, dinleyeni ve anlatılan içeriği ayırmasını hedefleyin. Bir planı açıklama ve bir masal anlatma durumlarını yan yana kullanın.

Temel fikir

Dinleyen kişi yönelme durumuyla gösterilir: bana, sana, bize. Belirli içerik belirtme durumu alır: Bana planı anlat. Belirtisiz nesne ise ek almayabilir: masal anlatmak. Çekimde anlat- gövdesinin sonundaki t korunur: anlatıyorum, anlattım, anlatacağım. Tablodaki geniş zamanı alışkanlıkla, olumsuz şimdiki zamanı o an yapılmayan işle eşleştirin. Anlat doğrudan emirdir; anlatır mısın? rica olarak kullanılabilir ve soru bölümü ayrı yazılır.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanGelecek zamanGeniş zamanOlumsuz şimdiki zaman
benanlatıyorumanlattımanlatacağımanlatırımanlatmıyorum
senanlatıyorsunanlattınanlatacaksınanlatırsınanlatmıyorsun
oanlatıyoranlattıanlatacakanlatıranlatmıyor
bizanlatıyoruzanlattıkanlatacağızanlatırızanlatmıyoruz
sizanlatıyorsunuzanlattınızanlatacaksınızanlatırsınızanlatmıyorsunuz
onlaranlatıyorlaranlattılaranlatacaklaranlatırlaranlatmıyorlar

Örnekler

  • Bana planı anlat.
  • Öğretmen konuyu anlatıyor.
  • Dedem bize masal anlatır.
  • Dün sana her şeyi anlattım.
  • Yarın toplantıda sonucu anlatacağım.
  • Bu konuyu şimdi anlatmıyorum.
  • Bunu bana tekrar anlatır mısın?
  • Sen anlatıyorsun, ben anlıyorum.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci anlattım ile anladım biçimlerini karıştırdığında yalnızca yazımı düzeltmeyin; kimin konuştuğunu sorun. Açıklamayı kavrayamayan dinleyici Anlamadım der. Anlatmadım ise kişinin anlatma eylemini yapmadığını bildirir.

Kendin dene

  1. Boşluğa anlatmak fiilinin ben kişisiyle şimdiki zaman biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    anlatıyorum

    anlatıyorum: şimdi sözü sürmekte olan eylemi gösterir. Ben için -um kişi eki gelir; gövdenin t sesi değişmez ve şimdiki zaman biçimi -ıyor olur.

  2. Boşluğa anlatmak fiilinin ben kişisiyle görülen geçmiş zaman biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    anlattım

    anlattım: dün ile geçmişteki anlatma eylemi istenir. Gövdenin ötümsüz t sesinden sonra -tı geldiği için iki t yan yana yazılır; son -m anlatan kişiyi gösterir.

  3. Boşluğa anlatmak fiilinin ben kişisiyle gelecek zaman biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    anlatacağım

    anlatacağım: yarın gelecek zamanı gerektirir. Anlatacak biçimine ünlüyle başlayan -ım geldiğinde ekin k sesi ğ olur; gövdenin t sesi korunur.

  4. Anlatılanı dinleyecek kişiyi göstermek için sen zamirini uygun duruma getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sana

    sana: Boşluk anlatılan konuyu değil, dinleyeni gösterir. Sen zamirinin yönelme biçimi sana olur; seni belirtme durumudur ve bu boşluğa uymaz.

Bugün kullan

İkili çalışmada bir öğrenci basit bir planı açıklasın, diğeri yeniden açıklama istesin. Ardından dün, şimdi ve yarın için üç cümle yazdırın; öğrenciler dinleyeni ve içeriği farklı renklerle işaretlesin.