B1 sınıfında aynı olay için iki bilgi kartı hazırlayın: birinde öğrenci olaya katılmış olsun, diğerinde haberi birinden alsın. Amaç ekleri yeniden ezberletmek değil, anlatıcının bakış açısını seçtirmektir.
Temel fikir
Görülen geçmiş zamanın -di eki, olayı çoğu kez doğrudan deneyimlenen, kesin bir bilgi olarak sunar. Öğrenilen geçmiş zamanın -miş eki ise başkasından edinilen bilgi, sonuçtan çıkarım veya sonradan fark etme anlamını öne çıkarabilir. Komşum dün taşındı ve Komşum dün taşınmış çiftinde olay aynıdır; bilgiye ulaşma biçiminin sunuluşu değişir. Ekin kendisi kaynağın kim olduğunu söylemez. Biçim çalışması için bağlantılı ek sayfalarına yönlendirin.
Örnekler
- Komşum dün taşındı.Taşınma sırasında komşunuzun kutularını taşımasına yardım ettiniz.
- Komşum dün taşınmış.Taşınmayı komşunuzun kardeşinden öğrendiniz; şimdi bu haberi aktarıyorsunuz.
- Gece burada yağmur yağmış.Gece uyudunuz; şimdi ıslak zemine bakıp yağmur yağdığı sonucuna varıyorsunuz.
- Dün burada yağmur yağdı.Dışarıdaydınız ve yağmuru kendiniz deneyimlediniz.
- Meğer anahtarımı evde unutmuşum.Anahtarın evde kaldığını ancak şimdi fark ediyorsunuz.
- Dün anahtarımı evde unuttum.Anahtarı evde unuttuğunuzu hatırlıyor ve bunu bir olgu olarak anlatıyorsunuz.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin -miş ekini yalnızca söylenti ya da kuşku işareti sayıp saymadığını kontrol edin. Yağışı görmeden ıslak zeminden sonuç çıkarmak da bu kullanıma girer. -di ise her zaman gözle görme şartı taşımaz; kabul edilen bir olguyu da anlatabilir. Bu yüzden bağlamsız bir cümlede tek seçeneği zorunlu göstermeyin.
Kendin dene
Taşınmaya yardım ettiniz. Kendi deneyiminizi anlatın. taşındı ya da taşınmış: Komşum dün ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
taşındı
taşındı: anlatıcı taşınmaya yardım ettiği için olaya katılmıştır. Öğrencinin seçimini kendi deneyimiyle gerekçelendirmesini bekleyin.
Haberi komşunuzun kardeşinden aldınız. Başkasından öğrendiğinizi vurgulayın. taşındı ya da taşınmış: Komşum dün ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
taşınmış
taşınmış: anlatıcı haberi komşunun kardeşinden almıştır. Alıştırmada bu aktarımın öne çıkarılması istendiği için bu biçim uygundur.
Gece boyunca uyudunuz. Şimdi zemin ıslak; çıkarımınızı belirtin. yağdı ya da yağmış: Gece burada yağmur ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yağmış
yağmış: anlatıcı yağış sırasında uyumuştur; gördüğü şey yağış değil, sonradan karşılaştığı ıslak zemindir. Sonuçtan olaya ulaşır.
Anahtarınızı ararken evde kaldığını ancak şimdi fark ettiniz. Bu fark edişi belirtin. unuttum ya da unutmuşum: Meğer anahtarımı evde ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
unutmuşum
unutmuşum: anlatıcı kendi eylemini sonradan fark etmektedir. Birinci kişi kullanımı bu nedenle doğaldır; öğrenciye yalnızca başkalarının eylemlerinin aktarılmadığını gösterin.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Taşınmaya yardım ettiniz. Kendi deneyiminizi anlatın. taşındı ya da taşınmış: Komşum dün ___.
Haberi komşunuzun kardeşinden aldınız. Başkasından öğrendiğinizi vurgulayın. taşındı ya da taşınmış: Komşum dün ___.
Gece boyunca uyudunuz. Şimdi zemin ıslak; çıkarımınızı belirtin. yağdı ya da yağmış: Gece burada yağmur ___.
Anahtarınızı ararken evde kaldığını ancak şimdi fark ettiniz. Bu fark edişi belirtin. unuttum ya da unutmuşum: Meğer anahtarımı evde ___.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
İkişerli çalışmada bir öğrenci taşınmaya yardım etmiş, diğeri haberi telefonda almış olsun. Aynı olayı bu iki bakış açısından anlattırın ve bilgi kaynağını açıklamalarını isteyin. Ardından ıslak zemin kartıyla çıkarımı, bulunamayan anahtarla sonradan fark etmeyi çalıştırın.