Bu B1 dersinde amaç ek tablosunu yeniden öğretmek değil, aynı olayın farklı bilgi kaynaklarıyla nasıl sunulduğunu göstermektir. Öğrenciye önce olayın ne zaman olduğunu, ardından konuşanın bunu nasıl öğrendiğini sorun.

Temel fikir

Öğrenilen geçmiş zaman, başkasından alınan haberi, sonuçtan yapılan çıkarımı veya sonradan fark edilen durumu aktarabilir. Ece dün taşınmış bir haberi iletirken Gece kar yağmış yerdeki kardan çıkarılan sonucu anlatabilir. Anahtarımı evde unutmuşum ise kişinin kendi eylemini sonradan fark etmesini gösterir. -di ile kurulan geçmiş zaman olayı bir olgu olarak sunar; doğrudan yaşantıda yaygındır ama yalnızca gözle görülen olaylarla sınırlı değildir. Kaynağın kim olduğunu ek tek başına söylemez; bunu bağlamdan anlarız.

Örnekler

  • Ece dün taşınmış.
  • Gece kar yağmış.
  • Anahtarımı evde unutmuşum.
  • Ece dün taşındı.
  • Meğer yanlış otobüse binmişiz.
  • Ece toplantıya katılmamış.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin -miş ekini yalnızca belirsizlik ya da başkasının eylemiyle eşleştirip eşleştirmediğini kontrol edin. Unutmuşum diyen kişi sonucu kesin olarak anlamış olabilir. Unuttum unutmayı bildirir, unutmuşum ise sonradan fark etmeyi öne çıkarır; her kullanımda şaşkınlık aranmaz.

Kendin dene

  1. Ece taşındığını telefonda anlattı. Bunu alınan bir haber olarak aktarın: Ece dün ___. Seçin: taşındı / taşınmış.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    taşınmış

    taşınmış: yönerge, telefondan alınan haberin aktarılmasını istiyor. Öğrenci taşınmayı kendi yaşantısı gibi sunmak yerine haberin dolaylı yoldan geldiğini gösteriyor.

  2. Sabah kalktınız, yerler bembeyaz; karın yağışını görmediniz. Çıkarımınızı söyleyin: Gece kar ___. Seçin: yağdı / yağmış.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yağmış

    yağmış: sabah görülen beyaz zemin, geceki yağışın sonucudur. Konuşan yağışı izlemediği için gördüğü sonuçtan geçmişteki olaya ulaşıyor.

  3. Kapıda cebinize baktınız ve olanı ancak şimdi fark ettiniz. Bu keşfi anlatın: Anahtarımı evde ___. Seçin: unuttum / unutmuşum.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    unutmuşum

    unutmuşum: cebi kontrol etme anı, fark etmenin gerçekleştiği andır. Birinci kişi eki, anahtarı evde bırakanın yine konuşanın kendisi olduğunu gösterir.

  4. Ece taşınırken ona yardım ettiniz. Kendi yaşantınızı bir olgu olarak anlatın: Ece dün ___. Seçin: taşındı / taşınmış.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    taşındı

    taşındı: konuşan taşınmaya yardım etmiş ve bu yaşantıyı bir olgu olarak anlatıyor. Taşınmış seçimi, anlatımı sonradan öğrenme veya keşfetme yönüne kaydırır.

Bugün kullan

Sınıfa bir haber, görünür bir sonuç ve kişinin kendi hatasını fark ettiği bir durum verin. Öğrencilerden her biri için bir cümle kurmalarını ve bilgi kaynağını açıklamalarını isteyin. Ardından aynı olaylardan birini doğrudan yaşanmış bir olay olarak anlattırın.