Nezaketi koruyarak açıkça reddetme

Temel fikir

Öğrencilere teşekkür, açık ret ve gerektiğinde kısa gerekçeden oluşan bir yanıt kurdurun; her durumda uzun bir açıklama beklemeyin. Katılamayacağım gelecekteki katılımın mümkün olmadığını bildirirken keşke gelebilsem gerçekleşemeyen bir isteği öne çıkarır. Bu kez yalnızca o daveti sınırlar; bu sunumu üstlenmem mümkün değil ise görevin kendisini reddeder. İkinci ifade, tarih değişince de geçerli olabilir. Örneklerdeki siz hitabını yakın bir arkadaşla konuşmadaki sen hitabıyla karşılaştırın; nezaketi yalnızca bir sözcüğe değil, bağlama ve söyleyişe bağlayın.

Örnekler

• Bu akşam maalesef size katılamayacağım.
• Bu görevi şu anda üstlenmem mümkün değil.
• Başka bir gün birlikte yemek yiyebiliriz.
• Çok naziksiniz ama teklifinizi kabul edemeyeceğim.
• Keşke gelebilsem, ama aynı saatte başka bir sözüm var.
• Cumartesi atölyemizde kısa bir sunum yapmak ister misiniz?
• Davetiniz için teşekkür ederim, ancak bu kez katılamayacağım.
• Peki, sunumu gelecek haftaya alsak?
• Anlayışınız için teşekkür ederim, ama bu sunumu üstlenmem mümkün değil.
• Anlıyorum, ama kararım değişmedi.

Dikkat et

Öğrenci kendi dilindeki dolaylı bir ret ifadesini bakarız diye aktarırsa karşıdaki kişi bunu henüz karar verilmediği şeklinde anlayabilir. Başka bir gün de yeni bir davete kapı açabilir. Öğrencinin gerçekten alternatif sunmak mı, yoksa konuşmayı kapatmak mı istediğini sorun; kesin bir ret için belirsizlik bildiren bir yanıtı yeterli saymayın.

Kendin dene

1. Daveti reddetmeden önce teşekkür etmek için boşluğu teşekkür ya da rica ile tamamlayın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   teşekkür

   teşekkür: Boşluk, daveti yapan kişinin düşünceli davranışını karşılayan sözün parçasıdır. Rica ederim burada teşekkür etme işlevini yerine getirmez; teşekkür yanıtı ya da başka bir bağlamda rica olarak kullanılabilir.

2. Görevi üstlenmenin şu anda mümkün olmadığını belirtmek için değil ya da yok seçin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   değil

   değil: Yüklemdeki mümkün sıfatını olumsuzlar. Yok bir şeyin bulunmadığını söyler; bu cümlede sıfatın ardından aynı görevle kullanılamaz.

3. Aynı saatte başka bir sözünüz olduğu hâlde gelme isteğinizi dile getirmek için gelebilsem ya da gelebilirim seçin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   gelebilsem

   gelebilsem: Keşke ile birlikte, başka bir söz nedeniyle gerçekleşemeyen gelme isteğini anlatır. Gelebilirim ise bir olanak bildirir; bu yüzden hedeflenen hayıflanmayı karşılamaz.

4. Karşınızdaki kişi yeni bir tarih öneriyor; reddetme kararınızın sürdüğünü belirtmek için değişmedi ya da değişebilir seçin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   değişmedi

   değişmedi: Yeni tarih önerisine rağmen kararın aynı kaldığını bildirir. Değişebilir seçilirse konuşmacı kararını yeniden değerlendirmeye açık olduğunu söyler.

Bugün kullan

İkililere atölye konuşmasını canlandırın. İlk turda engel yalnızca tarih olsun ve uygun bir alternatif sunulsun. İkinci turda konuşmacı sunumu hiç üstlenemesin; yeni tarih önerisinden sonra da kararını korusun. Dinleyen öğrencilerden hangi sözün daveti, hangisinin görevi reddettiğini açıklamalarını isteyin.