Bu B1 çalışmasında amaç, tek bir yardım kalıbını ezberletmekten çok rica etme söz edimini bir konuşma içinde tamamlatmaktır. Kutu taşıma ve çiçek sulama durumlarında öğrenciler hem isteyen hem yanıtlayan kişi olur; samimi ve mesafeli hitabı karşılaştırır.

Temel fikir

Önce Senden küçük bir ricam var gibi bir hazırlık sözü, ardından yapılacak işi belirten yeterlikli soru çalışılır. Taşıyabilir misin? ile taşıyabilir misiniz? arasındaki farkı hitap üzerinden gösterin; ikinci biçim çoğul kişiye de yönelir. Uygunsanız koşulu karşıdakinin uygunluğunu gözetir. Kabulden sonra somut bir eylem, retten sonra ise gerekçe ve mümkünse başka zaman önerisi isteyin. Soru parçacığının fiilden ayrı yazıldığını denetleyin.

Karşılaştırılacak kalıplar
Samimi hitapMesafeli hitap veya çoğul
Senden küçük bir ricam var.Sizden küçük bir ricam var.
Bu kutuyu taşıyabilir misin?Bu kutuyu taşıyabilir misiniz?
Kusura bakma, bugün gelemem.Kusura bakmayın, bugün gelemem.

Örnekler

  • Senden küçük bir ricam var.
  • Bu kutuyu benim için taşıyabilir misin?
  • Yarın çiçeklerimi sulayabilir misiniz?
  • Uygunsanız sizden bir şey rica edebilir miyim?
  • Tabii, kutuyu kapının yanına bırakayım.
  • Kusura bakma, bugün gelemem ama yarın yardım edebilirim.
  • Elbette, sabah gelip sulayabilirim.
  • Çok teşekkür ederim, büyük yardım oldu.
  • Rica ederim, başka bir şeye ihtiyacın var mı?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci nezaket amacıyla her soruyu miyim ile bitirebilir. Bu kutuyu taşıyabilir miyim? cümlesinde kutuyu taşıyacak kişi konuşandır; başkasından taşımayı istemek için misin ya da misiniz gerekir. Buna karşılık Rica edebilir miyim? doğrudur: rica eden konuşandır. Düzeltirken önce fiilin eylemini kimin yapacağını sorun.

Kendin dene

  1. Rica sözcüğüne birinci tekil kişi iyelik ekini getirin; boşluğa gelecek sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ricam

    ricam: İstek konuşana aittir. Ünlüyle biten rica sözcüğüne birinci tekil kişi iyelik eki -m gelir; öğrencinin rica biçiminde bırakması sahiplik bilgisini eksiltir.

  2. Kutuyu karşıdaki kişinin taşımasını istiyorsunuz. Siz hitabına uygun soru biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    misiniz

    misiniz: Kutuyu taşıması istenen kişi muhataptır ve soruda siz hitabı verilmiştir. Miyim eylemi konuşana geçirir; misin ise hitabı sen yapar.

  3. Ricayı kabul etmek için tabii, elbette veya olur sözcüklerinden birini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Tabii / Elbette / Olur

    Tabii / Elbette / Olur: Üçü de kabul bildirir. Ardından gelen hemen taşıyayım sözü, işi geciktirmeden üstlenmeyi önerdiği için ret yanıtıyla uyuşmaz.

  4. Bugün gelmenin mümkün olmadığını belirten seçeneği yazın; yalnızca gelmeyeceğinizi bildirmiyorsunuz.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gelemem

    gelemem: Bugün gelmenin önünde bir engel vardır. Gelmem yalnızca gelmeme davranışını veya kararını bildirir; yeterlik olumsuzluğunu açıkça taşımaz. Ama yarın gelebilirim uygulanabilir bir seçenek sunar.

Bugün kullan

İkililere kutu taşıma ve çiçek sulama durumlarını verin. Bir turda kabul, diğerinde gerekçeli ret ve başka zaman önerisi isteyin. Rolleri değiştirdikten sonra samimi konuşmayı mesafeli hitapla yeniden kurdurun; kişi seçimini ve soru yazımını kontrol edin.