Bu derste öğrencinin yalnızca bir özür kalıbını söylemesi değil, hangi davranış için özür dilediğini belirtmesi ve konuşmayı bir çözümle sürdürmesi hedeflenir. İkili çalışmada özür dileyen ve özrü kabul eden kişinin rollerini değiştirin.

Temel fikir

Özür dileme söz edimini üç adımla çalıştırın: davranışı belirtme, gerekçe sunma ve telafi önerme. Kusura bakma ile sen, Kusura bakmayın ile siz hitabını eşleştirin; Özür dilerim her ikisiyle de kullanılabilir. Sizi beklettiğim için özür dilerim cümlesinde iyelik eki almış -dik yapısı özrün konusunu belirtir. Geç kaldım çünkü otobüsü kaçırdım cümlesinde ise bağlaçtan sonra çekimli bir cümle gelir. Öğrenciden Şimdi gönderiyorum gibi somut bir telafi cümlesi ve karşı rolden Sorun değil gibi uygun bir yanıt isteyin. Sizi beklettiğim için özür dilerim ifadesini bu derste hazır bir özür kalıbı olarak verin; -dığı için yapısının kapsamlı öğretimi bu izlencede B2 düzeyindedir.

Örnekler

  • Kusura bakma, yanlış kapıyı çaldım.
  • Özür dilerim, mesajınızı geç gördüm.
  • Sizi beklettiğim için özür dilerim.
  • Geç kaldım çünkü otobüsü kaçırdım.
  • Dosyayı göndermeyi unuttum; şimdi gönderiyorum.
  • Sorun değil, toplantı henüz başlamadı.
  • Kusura bakmayın, size yanlış dosyayı gönderdim.
  • — Özür dilerim, dosyayı göndermeyi unuttum. — Sorun değil, şimdi gönderebilirsin.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci Sizi beklettim için diyerek çekimli geçmiş zaman biçimini doğrudan edata bağlayabilir. Sizi beklettim bağımsız bir cümledir; özrün konusu yapılırken sizi beklettiğim için biçimine dönüşür. Bu düzeltmeyi çünkü sonrasına taşımayın: çünkü otobüsü kaçırdım zaten doğrudur.

Kendin dene

  1. Özrü, siz hitabına uygun biçimde tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bakmayın

    bakmayın: Cümledeki size, karşıdaki kişiye siz diye hitap edildiğini gösterir. Bakma seçimi aynı konuşma içinde tekil ve samimi hitaba geçiş yaratır.

  2. Bekletmek fiilini, işi yapan kişi ben olacak biçimde boşluğa yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    beklettiğim

    beklettiğim: Bekleten kişi konuşandır; sizi ise bekleyen kişiyi gösterir. -dik ekinin sonundaki k, ünlüyle başlayan -im önünde ğ olur. Beklettim yazılırsa edata bağlanacak yapı yerine bağımsız yüklem oluşur.

  3. Gecikmenin nedenini bildiren bağlacı seçin: çünkü veya ama.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çünkü

    çünkü: Otobüsü kaçırma, gecikmenin nedeni olarak sunuluyor. Ama seçilirse neden ilişkisi yerine karşıtlık kurulmuş olur.

  4. Özrü kabul eden karşılığı seçin: Sorun değil veya Özür dilerim.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Sorun değil

    Sorun değil: İkinci kişi özrü kabul ediyor ve dosyanın şimdi gönderilebileceğini söylüyor. Özür dilerim seçimi konuşmadaki rolleri değiştirerek ikinci kişiyi özür dileyen kişi yapar.

Bugün kullan

Öğrencilere unutulan bir dosya durumunu verin. Dört konuşma sırasıyla özür, açıklama, kabul ve telafi cümlesi kurdurun. Ardından aynı diyaloğu sen yerine siz hitabıyla yeniden oynatın; sizi ile beklettiğim içindeki kişilerin farklı olduğunu kontrol edin.