Bu derste öğrencinin yalnızca doğru eki seçmesi değil, ekin hangi ilişkiyi kurduğunu açıklaması hedeflenir. Bir apartman çizimi üzerinde konuşan kişiyi, annesini ve annenin komşusunu gösterin. Böylece belirtme durumu ile üçüncü kişi iyeliği arasındaki fark somutlaşır.
Temel fikir
Komşu kökü çekimde değişmez; son ünlüye göre komşuyu, komşuya, komşunun, komşum ve komşumuz biçimleri oluşur. Çoğuldan sonra gelen iyelik ekini komşularımız üzerinden gösterin: artık son ünlü a olduğu için ek -ımız olur. Üçüncü kişi iyeliğinden sonra durum eki geldiğinde araya n girer: komşusu → komşusuna. Ziyaret bağlamında komşuda, komşunun evinde bulunmayı anlatır. Komşu sözcüğü kişinin cinsiyetini belirtmez.
| Biçim | Kullanım / anlam |
|---|---|
| komşu | Yalın durum |
| komşular | Çoğul |
| komşuyu | Belirtme durumu |
| komşuya | Yönelme durumu |
| komşuda | Bulunma durumu; komşunun evinde |
| komşudan | Ayrılma durumu |
| komşunun | İlgi durumu; tamlayan |
| komşum | Birinci tekil kişi iyelik |
| komşun | İkinci tekil kişi iyelik |
| komşusu | Üçüncü tekil kişi iyelik |
| komşumuz | Birinci çoğul kişi iyelik |
| komşunuz | İkinci çoğul kişi iyelik; saygı da bildirir |
| onların komşusu / onların komşuları | Üçüncü çoğul kişi iyelik; tekil / çoğul komşu |
| komşusuna | Üçüncü tekil kişi iyelik + yönelme |
| komşularımızdan | Çoğul + birinci çoğul kişi iyelik + ayrılma |
Örnekler
- Komşular bahçede çay içiyor.
- Bugün komşuya çorba götürüyoruz.
- Biz komşuyu kapıda bekliyoruz.
- Annem komşusuna bir tabak götürdü.
- Komşunun kedisi balkonumuzda uyuyor.
- Komşularımızdan bir merdiven aldık.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci komşuyu ile komşusu biçimlerini yalnız ses benzerliğine göre eşleştirebilir. Önce “Kimi bekliyoruz?”, ardından “Kimin komşusunu bekliyoruz?” sorularını sorun. İkinci soruda komşusunu gerekir; iyelik eki belirtme durumunun yerini tutmaz.
Kendin dene
Boşluğa sözcüğün tamamını yazın. Belirli bir komşuyu bekliyoruz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
komşuyu
komşuyu: Beklenen kişi belirli olduğu için ad belirtme durumu alır. Kökün sonundaki u ile ekin u ünlüsü arasına y girer; burada bir iyelik ilişkisi kurulmaz.
“Onun komşusuna” anlamını tek sözcükle verin. Tabağın kime götürüldüğünü belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
komşusuna
komşusuna: Tabağın alıcısı annenin komşusudur. komşusu bu ilişkiyi korur; yönelmeyi bildiren -a öncesinde n kullanılır. Yalnız komşuya yazmak annenin komşusu bilgisini vermez.
“Bizim komşularımızdan” anlamını tek sözcükle verin. Merdivenin kimden alındığını belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
komşularımızdan
komşularımızdan: Merdivenin kaynağı bizim birden çok komşumuzdur. komşu + lar + ımız + dan sırası, çoğulu ve iyeliği koruyarak ayrılma anlamını ekler.
Kedinin kime ait olduğunu belirten sözcüğü yazın. Bir komşudan söz ediliyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
komşunun
komşunun: Kedi ile komşu arasında aitlik ilişkisi kuruluyor. Bu yüzden kedisi ile birlikte ilgi durumu kullanılır; komşudan bir kaynağı belirtirdi.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğa sözcüğün tamamını yazın. Belirli bir komşuyu bekliyoruz.
“Onun komşusuna” anlamını tek sözcükle verin. Tabağın kime götürüldüğünü belirtin.
“Bizim komşularımızdan” anlamını tek sözcükle verin. Merdivenin kimden alındığını belirtin.
Kedinin kime ait olduğunu belirten sözcüğü yazın. Bir komşudan söz ediliyor.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden aynı apartmanda geçen üç cümle yazmalarını isteyin: bir komşunun kime komşu olduğunu söylesinler, ona bir eşya götürsünler ve kendi komşularından bir şey alsınlar. Her ekte anlamın nasıl değiştiğini açıklatsınlar.