Öğrencilerin fiil kökünü olumsuz şimdiki zamana çevirmesi için kısa bir not; ünlü uyumunun genel kuralı ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Olumsuzluk eki -me/-ma kök ile -yor arasına girer ve -yor önünde daralır: gel-mi-yor, al-mı-yor, oku-mu-yor, gör-mü-yor. Kişi ekleri sona gelir: -um, -sun, -uz, -sunuz, -lar; üçüncü tekil kişide ek yoktur.
| Kökün son ünlüsü | Olumsuzluk + -yor | Örnek: ben | Örnek: biz |
|---|---|---|---|
| a, ı | -mıyor | almıyorum | bakmıyoruz |
| e, i | -miyor | gelmiyorum | bilmiyoruz |
| o, u | -muyor | okumuyorum | durmuyoruz |
| ö, ü | -müyor | görmüyorum | düşünmüyoruz |
Örnekler
- Bugün okula gitmiyorum.Olumlu gidiyorum'da t, ünlüden önce d olur. Olumsuzluk eki m ile başladığı için t değişmez: gitmiyorum.
- Annem şimdi televizyon izlemiyor.Olumluda kökün e'si düşer (izliyor). Olumsuzda düşmez, ardından -mi gelir: izle-mi-yor.
- Biz bu akşam dışarıda yemiyoruz.
- Bugün çalışmıyor musun?Soru eki mi ayrı yazılır ve kişi ekini alır: musun. Olumsuzluk fiilin içindedir: çalışmıyor.
- gelmiyorumgelmiyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- okumuyoruzokumuyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyoruzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- almıyorlaralmıyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorlarÇoğul eki: -ler / -lar
- görmüyorsunuzgörmüyorOlumsuz şimdiki zaman: -mıyor, -miyor, -muyor, -müyorsunuzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler sık sık gelmeyorum yazar; ek -yor önünde daralır, doğrusu gelmiyorum. Olumludaki yumuşamayı da taşırlar (gidiyorum), oysa olumsuzda t korunur: gitmiyorum.
Kendin dene
Cümleyi olumsuz yapın: çay içmiyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
içmiyorum
içmiyorum: kökün son ünlüsü ince düz i, ek -mi-; -yor ve ben için -um.
Cümleyi olumsuz yapın: bana bakmıyorsun.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bakmıyorsun
bakmıyorsun: son ünlü kalın düz a, ek -mı-; sen için -sun.
Cümleyi olumsuz yapın: onlar okula gitmiyor(lar).
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitmiyorlar / gitmiyor
gitmiyorlar: olumsuzluk eki ünsüzle (m) başladığı için git sözcüğündeki t yumuşamaz; onlar için -lar (gitmiyor da olur).
Cümleyi olumsuz yapın: bunu düşünmüyoruz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
düşünmüyoruz
düşünmüyoruz: son ünlü ince yuvarlak ü, ek -mü-; biz için -uz.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Cümleyi olumsuz yapın: çay içmiyorum.
Cümleyi olumsuz yapın: bana bakmıyorsun.
Cümleyi olumsuz yapın: onlar okula gitmiyor(lar).
Cümleyi olumsuz yapın: bunu düşünmüyoruz.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden şu an yapmadıkları dört şeyi yazmalarını ve her olumsuzluk ekinin ünlüsünü köke göre denetlemelerini isteyin.