Bu B1 karşılaştırmasında Rusça читать/прочитать, Ukraynaca читати/прочитати ve Lehçe czytać/przeczytać çiftlerinden hareket edin. İlk üyeler bitmemişlik, ikinci üyeler bitmişlik görünüşündedir; ancak bunları Türkçedeki birer ekle eşleştirmeyin. Öğrenciden önce olayın zamanını, sonra sürüşünü, tekrarını veya sonucunu belirlemesini isteyin.
Temel fikir
Örneklerde okuyor şimdiki sürüşü, okuyordu geçmişteki bir anda sürmekte olan okumayı, okur ise alışkanlığı öne çıkarır. Kitabı bir saatte okudu cümlesinde nesne ve süre ifadesi tamamlanmış okumayı destekler; bitirdi tamamlanmayı açıkça adlandırır. Zaman ve görünüşü ayrı sorularla ele alın: olay ne zaman oldu, hangi bakış açısından anlatılıyor? Çekim tabloları için ilgili dil bilgisi sayfalarına geçin.
Örnekler
- Dün akşam Elif kitap okuyordu.
- Elif kitabı dün bitirdi.
- Elif her akşam kitap okur.
- Elif dün iki saat kitap okudu ama kitabı bitirmedi.
- Elif kitabı bir saatte okudu.
- Elif şimdi kitap okuyor.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Bitmemişlik görünüşündeki her geçmiş zaman fiilini okuyordu ile çevirtmek yanlış bir genelleme oluşturur. İki saat kitap okudu ama kitabı bitirmedi cümlesinde geçmişte okuma vardır, kitabın tamamlanması yoktur. Öte yandan okuyordu da kitabın daha sonra hiç bitirilmediğini söylemez; yalnızca belirtilen andaki süreci gösterir.
Kendin dene
Dün saat dokuzda sürmekte olan okumayı anlatan biçimi seçin. Dün saat dokuzda Elif hâlâ kitap ___. (okuyordu / bitirdi)
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuyordu
okuyordu: saat dokuz, okuma sürerken seçilen bir zaman noktasıdır. Hâlâ da bu anda devam eden eylemi destekler; kitabın sonradan bitip bitmediği söylenmez.
Son sayfa da okundu. Tamamlanmayı açıkça anlatan biçimi seçin. Elif kitabın son sayfasını da okudu. Kitabı ___. (bitirdi / okuyordu)
Cevabı veya örnek cevabı göster
bitirdi
bitirdi: son sayfanın da okunmuş olması, burada ulaşılan sonucu gösterir. Öğrenci yalnızca geçmiş zamanı değil, tamamlanmayı da ifade etmiş olur.
Düzenli bir akşam alışkanlığını anlatan biçimi seçin. Elif her akşam kitap ___. (okur / bitirdi)
Cevabı veya örnek cevabı göster
okur
okur: her akşam bu bağlamda düzenli tekrarı anlatır. Bitirdi geçmişteki bir tamamlanmayı bildirir; istenen alışkanlığı vermez.
Kitabı bitirmeden iki saat okumaya uygun biçimi seçin. Elif dün iki saat kitap ___ ama kitabı bitirmedi. (okudu / bitirdi)
Cevabı veya örnek cevabı göster
okudu
okudu: iki saat, okumaya ayrılan süredir. Ardından gelen bitirmedi kitabın tamamlanmadığını açıkça söylediği için bu cümle geçmişteki etkinlikle sonucunu ayırır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Dün saat dokuzda sürmekte olan okumayı anlatan biçimi seçin. Dün saat dokuzda Elif hâlâ kitap ___. (okuyordu / bitirdi)
Son sayfa da okundu. Tamamlanmayı açıkça anlatan biçimi seçin. Elif kitabın son sayfasını da okudu. Kitabı ___. (bitirdi / okuyordu)
Düzenli bir akşam alışkanlığını anlatan biçimi seçin. Elif her akşam kitap ___. (okur / bitirdi)
Kitabı bitirmeden iki saat okumaya uygun biçimi seçin. Elif dün iki saat kitap ___ ama kitabı bitirmedi. (okudu / bitirdi)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere dün sürmekte olan okuma, günlük okuma alışkanlığı ve bitmiş kitap için üç ayrı bağlam verin. Seçtikleri biçimin hangi bilgiyi taşıdığını açıklamalarını isteyin. Son alıştırmada geçmişte yapılmış olmak ile bütünü tamamlanmış olmak arasındaki farkı özellikle sorun.