Öğrencilerin geçmişte süren bir durumu ve onun ortasında olan bir olayı aynı cümlede anlatması için kısa bir not.
Temel fikir
Dil bilgisinde -yordu şimdiki zamanın hikâyesidir. Sınıfta kuralı iki rolle öğretin: sürmekte olan arka plan -yordu, araya giren olay -dı alır: Ders çalışıyordum, telefon çaldı. Geçmişteki alışkanlık da -yordu ile söylenebilir.
| Fiil | Olay (-dı) | Sahne (-yordu) |
|---|---|---|
| çalmak | çaldı | çalıyordu |
| yağmak | yağdı | yağıyordu |
| yürümek | yürüdü | yürüyordu |
| gitmek | gitti | gidiyordu |
| izlemek | izledi | izliyordu |
| girmek | girdi | giriyordu |
Örnekler
- Dışarıda yağmur yağıyordu.
- Ben kitap okuyordum, birden telefon çaldı.Arka plan okuyordum, ani olay çaldı. Özne olan ben düşebilir.
- Biz sahilde yürüyorduk, yağmur başladı.
- Ben eve girdim, babam gazete okuyordu.girdim olaydır; okuyordu içeri girildiği anda zaten süren arka plandır.
- Dedem uyumuyordu, radyo dinliyordu.
- O yıllarda her cumartesi pazara gidiyorduk.
- Dün akşam film izledim.-dı ile film bitmiştir. Dün akşam film izliyordum izleme işinin o sırada sürdüğünü söylerdi.
- Sen o gün nerede çalışıyordun?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler iki fiile de -yordu verir; oysa Kitap okuyordum, telefon çalıyordu iki eylemin yan yana sürdüğünü söyler. Tersi de olur: arka planı -dı ile kurmak (film izledim ile film izliyordum arasındaki fark).
Kendin dene
Ders çalışıyordum, telefon ___. (çalmak) — ani olayı anlatan fiili yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çaldı
çaldı: ani, tek seferlik bir olay olduğu için -dı gelir; kalın a ve ötümlü l sonrasında ek -dı olur.
Biz televizyon ___, babam uyuyordu. (izlemek) — süren arka planı anlatan fiili yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
izliyorduk
izliyorduk: sürmekte olan arka plandır; izle- sonundaki ünlüyü -iyor önünde düşürür, sonra -du ve -k gelir.
Otobüs geldi, biz hâlâ durakta ___. (beklemek) — süren eylemi yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bekliyorduk
bekliyorduk: hâlâ eylemin sürdüğünü gösterir; bekle- bekliyor olur, sonra -du ve -k eklenir.
Siz dün akşam kiminle ___? (konuşmak) — süren eylemi yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
konuşuyordunuz
konuşuyordunuz: son ünlü o olduğu için -uyor gelir, -du sonrasında -nuz eklenir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Ders çalışıyordum, telefon ___. (çalmak) — ani olayı anlatan fiili yazın.
Biz televizyon ___, babam uyuyordu. (izlemek) — süren arka planı anlatan fiili yazın.
Otobüs geldi, biz hâlâ durakta ___. (beklemek) — süren eylemi yazın.
Siz dün akşam kiminle ___? (konuşmak) — süren eylemi yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden yağmurlu bir akşamı anlatan dört cümle yazmalarını, arka plan fiillerinin altını çizmelerini isteyin.