Öğrencilerin alışkanlıkları ve genel doğruları geniş zamanla anlatması için kısa bir not; olumsuz biçim ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Geniş zaman, kök + geniş zaman eki + kişi ekiyle kurulur: okurum, yapar, gelir. Ünlüyle biten köklerde ek yalnızca -r'dir; ünsüzle biten tek heceli köklerde çoğunlukla -ar/-er, çok heceli köklerde -ır/-ir/-ur/-ür gelir.
| Fiil | Üçüncü kişi biçimi | Köke eklenen ek |
|---|---|---|
| okumak | okur | -r |
| yemek | yer | -r |
| yapmak | yapar | -ar |
| sormak | sorar | -ar |
| sevmek | sever | -er |
| içmek | içer | -er |
| çalışmak | çalışır | -ır |
| oturmak | oturur | -ur |
| gelmek | gelir | -ir |
| almak | alır | -ır |
| görmek | görür | -ür |
| olmak | olur | -ur |
| gitmek | gider | -er |
Örnekler
- Ben her sabah çay içerim.
- Ablam hafta sonları erken kalkar.
- Su sıfır derecede donar.
- gelirimgelirGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erimGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- okurlarokurGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erlarGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- Babam her gün gazete alır.Almak tek heceli ama -ır alan fiillerdendir: alır, alar değil.
- Ali bana her zaman yardım eder.Etmek t ile biter; t ünlüden önce d olur: eder, etir değil.
- Biz akşamları yürüyüşe çıkarız.
- giderizgiderGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erizGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -lerGitmek'in t'si ünlüden önce d olur: gid-er-iz, gitariz değil.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Tek heceli olduğu hâlde -ir alan fiilleri (almak, gelmek, görmek, olmak, vermek) liste olarak öğretin; öğrenciler gelar, alar der. Gitmek ve etmek ünlüyle başlayan ekten önce gider, eder olur. "Şimdi çay içiyorum" yerine çay içerim diyenleri şimdiki zaman ekine yönlendirin.
Kendin dene
yazmak fiilinden geniş zaman kurun: ben.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yazarım
yazarım: yaz tek heceli ve kalın ünlülü olduğu için ek -ar, ben için kişi eki -ım olur.
gelmek fiilinden geniş zaman kurun: sen.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelirsin
gelirsin: gelmek tek heceli fiiller arasında -ir alan bir istisnadır; sen için ek -sin'dir.
okumak fiilinden geniş zaman kurun: onlar.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okurlar
okurlar: oku ünlüyle bittiği için yalnızca -r gelir; onlar için -lar eklenir.
gitmek fiilinden geniş zaman kurun: biz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gideriz
gideriz: gitmek'in t'si ünlüden önce d olur, sonra -er ve -iz gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
yazmak fiilinden geniş zaman kurun: ben.
gelmek fiilinden geniş zaman kurun: sen.
okumak fiilinden geniş zaman kurun: onlar.
gitmek fiilinden geniş zaman kurun: biz.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden sabah ve akşam alışkanlıklarını anlatan üç cümle yazmalarını, her fiilin geniş zaman ünlüsünü ve kişi ekini denetlemelerini isteyin.