Öğrencilerin bakmak fiilini üç zamanda çekip baktıkları şeye doğru eki getirmeleri için kısa bir not.

Temel fikir

Bakmak fiilinde baktığımız şey yönelme durumunda (-e/-a) gelir: kapıya bakıyorum. Kök hep bak kalır: bakıyorum, baktım, bakacağım.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGeçmiş zamanGelecek zaman
benbakıyorumbaktımbakacağım
senbakıyorsunbaktınbakacaksın
obakıyorbaktıbakacak
bizbakıyoruzbaktıkbakacağız
sizbakıyorsunuzbaktınızbakacaksınız
onlarbakıyorlarbaktılarbakacaklar

Örnekler

  • Ben resme bakıyorum.bakmak yönelme durumu ister: resme, resmi değil. resim sözcüğünün ikinci ünlüsü ek önünde düşer. Özne olan ben düşebilir.
  • Çocuklar denize bakıyor.
  • Dün akşam saatime baktım.bak sert ünsüz k ile biter; geçmiş zaman eki t ile başlar: baktım, bakdım değil. saatim zaten iyelik eki taşır, yönelme eki -e olur: saatime.
  • Annem küçük kardeşime bakıyor.Kişi söz konusu olduğunda bakmak yönelme durumuyla çoğu kez 'ilgilenmek' demektir: kardeşime bakıyor.
  • Yarın bu eve bakacağız.Gelecek zamanda -acak ekinin k'si ünlüyle başlayan ek önünde ğ olur: bakacağız; ünsüz önünde kalır: bakacaksınız.
  • Bak, kuşlar uçuyor.Yalın kök tek kişiye emirdir: bak. Birden çok kişiye ya da saygıyla -ın eklenir: bakın.
  • Ben haritaya bakmıyorum.Olumsuzluk eki -mı- kökle -yor arasına girer: bak-mı-yor-um. Son ünlü a olduğu için ek ı ile yazılır.
  • Telefona bakma!Olumsuz emir köke -ma getirir: bakma. Nesne yönelme durumunda kalır: telefona.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler nesneyi belirtme durumunda kullanır (resmi bakıyorum); doğrusu resme bakıyorum. Geçmiş zamanda ek sert ünsüzden sonra -tı olur (bakdı değil, baktı).

Kendin dene

  1. kapı sözcüğüne bakmak fiilinin istediği eki getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kapıya

    kapıya: kök ünlüyle bittiği için araya kaynaştırma y girer; kalın ünlü ı ek olarak -a getirir.

  2. bak fiilini şimdiki zamanda sen için çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bakıyorsun

    bakıyorsun: kök ünsüzle bittiği için -ıyor doğrudan eklenir; kişi eki -sun.

  3. bak fiilini geçmiş zamanda onlar için çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    baktılar

    baktılar: sert ünsüz k ek başındaki sesi t yapar; çoğul eki -lar.

  4. bak fiilini gelecek zamanda ben için çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bakacağım

    bakacağım: -acak eki ünlüyle başlayan bir ek önünde -acağ olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden bugün baktıkları şeyleri anlatan üç cümle yazmalarını ve yönelme eklerinin ünlüsünü denetlemelerini isteyin.