Renk adları ve ton sözcükleri: açık, koyu

Temel fikir

Renk adları sıfat işlevindedir ve değişmez: kırmızı, mavi, yeşil, sarı. Ton, rengin önüne gelen açık ya da koyu ile belirtilir: açık mavi, koyu yeşil. Renk, Bu ne renk? diye sorulur.

Örnekler

• Bugün gökyüzü açık mavi.Ton sözcüğü açık rengin önüne gelir ve ek almaz. Üçüncü kişide “dir” gerekmez: Gökyüzü açık mavi.
• Annem koyu yeşil bir çanta alıyor.
• Bahçede pembe, mor ve turuncu çiçekler var.Üç renk de yalın kalır; çoğul eki yalnızca ad olan çiçekler sözcüğündedir.
• Bu çanta ne renk?
• Muz sarı, çim yeşil.
• Beyaz peynir ve siyah zeytin.
• Kahverengi ayakkabılarım eski.kahverengi tek sözcüktür. Çoğul ve iyelik eki yalnızca ada gelir: ayakkabı + lar + ım.
• Karadeniz'e gidiyoruz.kara eski bir “siyah” sözcüğüdür ve adlarda yaşar: Karadeniz. Beyaz için ak da böyledir: Akdeniz. Günlük dilde siyah ve beyaz kullanılır.
• Yeşili seviyorum.Renk adı ad olarak kullanılınca ad gibi ek alır: yeşil + i. Sesli harfle biten renklerde araya y girer: kırmızıyı.

Dikkat et

Ton sözcüğünü rengin arkasına koymak (mavi açık) ya da kahverengi sözcüğünü ikiye ayırmak sık görülür. Noktasız ı ile noktalı i karışıklığına da (sarı, kırmızı) bakın.

Kendin dene

1. Domatesin rengini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   kırmızı

   kırmızı: renk sorusuna yalın renk adıyla yanıt verilir; üç ünlü de noktasız ı olmalıdır.

2. Çimin rengini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   yeşil

   yeşil: Çim yeşil cümlesinde ek yoktur; ş ile noktalı i denetlenmelidir.

3. Koyu tonlu maviyi iki sözcükle yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   koyu mavi

   koyu mavi: ton sözcüğü önce gelir, ikisi de ek almaz.

4. Çikolatanın rengini tek sözcükle yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   kahverengi

   kahverengi: tek sözcük olarak yazılır; ayrı yazım yaygın bir hatadır.

Bugün kullan

Öğrencilerden üzerlerindeki giysileri ton sözcüğüyle anlatan üç söz öbeği yazmalarını isteyin.