Bu B2 dersinde öğrencilerin iş konuşmalarındaki mecazları çözmesi ve deyimle kalıplaşmış sözcük birlikteliğini ayırması hedeflenir. Önce örneklerde kimin ne yaptığını buldurun; ardından ifadenin destek, iş düzenlemesi veya eleştiri bildirdiğini tartıştırın.

Temel fikir

İşin altından kalkmak zor bir işi başarabilmeyi, işe dört elle sarılmak ise işe güçlü bir istekle yönelmeyi anlatır. Deyimleri adın durum ekiyle birlikte öğretin: işin altından ve işe korunurken yüklem kişi ve zamana göre kalkar, sarıldı gibi biçimler alır. İş yükünü hafifletmek, iş bölümü yapmak ve mesaiye kalmak da iş konuşmalarında kullanılan kalıplaşmış birlikteliklerdir; hepsini mecazlı deyim diye sunmayın. Burada iş bağlamındaki kullanımlar ele alınır; ifadelerin yalnızca iş hayatına özgü olduğu söylenmez.

Karşılaştırılacak kalıplar
İfadeİş bağlamındaki anlamı
işin altından kalkmakzor bir işi başarıyla yürütmek veya tamamlamak
işe dört elle sarılmakişe büyük bir istek ve özenle girişmek
iş yükünü hafifletmekyapılması gereken işin ağırlığını azaltmak
işi yokuşa sürmekişin ilerlemesini güçleştirmek
mesaiye kalmaknormal çalışma saatinden sonra çalışmaya devam etmek
iş bölümü yapmakgörevleri kişiler arasında paylaştırmak

Örnekler

  • Ekibimiz bu işin altından kalkar.
  • Yeni ekip işe dört elle sarıldı.
  • Bu araç iş yükünü hafifletiyor.
  • Gereksiz onaylarla işi yokuşa sürmeyelim.
  • Raporu yetiştirmek için bu akşam mesaiye kalacağız.
  • Görevler karışmasın diye önce iş bölümü yapalım.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci İşi yokuşa sürüyorsun cümlesini yalnızca işin zor olduğunu anlatmak için kullanabilir. Oysa bu söz karşıdakinin davranışına yönelik eleştiri içerir. Tarafsız Bu iş zor cümlesiyle karşılaştırın. Ayrıca işe dört elle sarılmak içindeki el sayısının çalışan sayısını belirtmediğini, yoğun istek ve çabayı vurguladığını gösterin.

Kendin dene

  1. Ekibin zor işi başarabileceğini anlatan biçimi seçin. Bu iş zor ama ekibimiz bu işin ___ kalkar. (altından / altında)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    altından

    altından: Ekip için beklenen sonuç işi başarmaktır; bu nedenle işin altından kalıbı gerekir. Altında bulunma bildirir ve bu deyimi tamamlamaz.

  2. İşe bağlılık bildiren deyimde uygun durum ekini seçin. Yeni ekip ___ dört elle sarıldı. (işe / işi)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    işe

    işe: Ekibin istekle yöneldiği şey iştir. Buradaki sarılmak fiili yönelme durumunu gerektirir; işi biçimi belirtme durumundadır ve bu yapıya uymaz.

  3. Normal çalışma saatinden sonra kalmayı anlatan ifadeyi tamamlayın. Rapor yetişmediği için bu akşam ___ kalacağız. (mesaiye / mesaide)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mesaiye

    mesaiye: Raporun yetişmemesi normal saatten sonra çalışmayı sürdürme gerekçesidir. Mesaide işte bulunmayı anlatabilir; ancak geç saate kadar kalma anlamındaki kalıbın parçası değildir.

  4. Kimse engel çıkarmıyorsa işin zorluğunu tarafsızca anlatan cümleyi seçin. Görev zor; kimse engel çıkarmıyor. Hangisi uygun? (Bu iş zor. / İşi yokuşa sürüyorsun.)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Bu iş zor

    Bu iş zor: Yargı doğrudan görevin niteliğiyle ilgilidir. Diğer seçenek bir kişiye seslenerek onu engel çıkarmakla suçlar; verilen durumda böyle bir davranış yoktur.

Bugün kullan

Öğrencilere üç cümlelik bir ekip güncellemesi yazdırın: zor bir görev, iş bölümü önerisi ve ekibin işe yaklaşımı. Tablodan iki ifade kullandırın. Sonra engel çıkarma suçlamasını, yalnızca görevin zorluğunu belirten tarafsız bir cümleye dönüştürmelerini isteyin.