Beschrijf je waar iets is, of leg je het ergens neer? Het Duits maakt dat verschil net als het Nederlands. Vergelijk een jas op de bank met de handeling waarmee je hem daar neerlegt.
Het idee
Liegen, stehen en sitzen beschrijven een bestaande positie. Legen, stellen en setzen brengen die positie tot stand. Bij ruimtelijke keuzevoorzetsels krijgt de plaats op de vraag wo? de derde naamval; het doel op wohin? krijgt de vierde.
| Infinitief | Onvoltooid verleden tijd | Voltooide tijd |
|---|---|---|
| liegen | lag | hat gelegen |
| legen | legte | hat gelegt |
| stehen | stand | hat gestanden |
| stellen | stellte | hat gestellt |
| sitzen | saß | hat gesessen |
| setzen | setzte | hat gesetzt |
Dem of den? Herhaal plaats en doel bij de keuzevoorzetsels. Duitse wisselvoorzetsels: plaats of bestemming?
Kies eerst de positie
Een boek kan plat liggen of rechtop staan. Gebruik liegen/legen voor de platte positie en stehen/stellen voor de rechte positie. Onderscheid bij mensen zitten en gaan zitten: ich sitze en ich setze mich. Dit zijn de concrete ruimtelijke betekenissen; de werkwoorden hebben ook andere toepassingen.
De tabel geeft de gebruikelijke vormen met haben. In het zuiden van het Duitse taalgebied is sein bij sitzen, stehen en liegen ook standaard. Die regionale keuze van het hulpwerkwoord is iets anders dan het verschil tussen gelegt en gelegen.
Voorbeelden
- Ich lege die Jacke auf das Sofa.Ik leg de jas op de bank.
- Die Jacke liegt auf dem Sofa.De jas ligt op de bank.
- Mira stellt den Wasserkocher neben die Tasse.Mira zet de waterkoker naast het kopje.
- Der Wasserkocher steht neben der Tasse.De waterkoker staat naast het kopje.
- Wir setzen uns ans Fenster.We gaan bij het raam zitten.
- Jetzt sitzen wir am Fenster.Nu zitten we bij het raam.
Voorlezen gebruikt een synthetische Duitse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.
Er is geen Duitse apparaatstem beschikbaar. Je kunt de tekst lezen en de gelinkte luisterbronnen gebruiken.
Let op
Beweging alleen betekent geen vierde naamval: Ich tanze im Zimmer beschrijft dansen binnen een kamer. Houd ook het voorwerp en de plaats uit elkaar: in Ich lege die Jacke auf das Sofa staan beide in de vierde naamval.
Probeer het zelf
Die Jacke ist bereits auf dem Sofa. Sie ___ dort. (liegt / legt)
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
liegt
Liegt beschrijft waar de jas ligt. Legt zou betekenen dat iemand iets neerlegt.
Mira stellt den Wasserkocher neben ___ Tasse. (die / der)
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
die
Die geeft na neben het doel aan. Daarna staat de waterkoker neben der Tasse.
Wir möchten am Fenster sitzen. Wir setzen ___ ans Fenster.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
uns
Bij wir hoort uns: wir setzen uns. Het wederkerend voornaamwoord verwijst naar de mensen die gaan zitten.
Gestern habe ich die Jacke auf das Sofa ___. (legen)
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
gelegt
Gelegt is het voltooid deelwoord van legen, de handeling. Gelegen hoort bij liegen, de bestaande positie.
Oefenronde
Beantwoord drie vragen en zet daarna drie Duitse zinnen weer in elkaar. We bewaren je score.
Die Jacke ist bereits auf dem Sofa. Sie ___ dort. (liegt / legt)
Mira stellt den Wasserkocher neben ___ Tasse. (die / der)
Wir möchten am Fenster sitzen. Wir setzen ___ ans Fenster.
Gestern habe ich die Jacke auf das Sofa ___. (legen)
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Bewaar je voortgang
Maak gratis een account aan om je oefenresultaten op te slaan en verder te gaan met het verhaal in het spel.
Account maken en opslaanIk heb al een accountGebruik het vandaag
Verplaats drie voorwerpen in je kamer. Zeg bij elk voorwerp een zin over het neerleggen of neerzetten en een zin over de nieuwe plaats. Ga daarna zitten: Ich setze mich …; vervolgens Ich sitze … .