Het stadje vertrouwt op de klokkenmaker, maar hij krijgt het niet voor elkaar om een week weg te gaan. Volg de reparatie en let op het moment waarop zijn werkwijze verandert. Wat moet er veranderen voordat hij kan vertrekken?

Het idee

Lees de reparatie en het doorgeven van kennis als twee samenhangende gebeurtenissen. De klok loopt weer, maar het schrift helpt bij een probleem dat een nieuw onderdeel niet oplost. Baseer je uitleg van het slot op handelingen en voorwerpen: het overhandigen van de sleutel, het beantwoorden van vragen en het terugreiskaartje. Maak onderscheid tussen gebeurtenissen en wat ze suggereren.

Lees de tekst

Kasabanın meydanındaki saat, kırk yıldır Rıza Usta'ya emanetti. Fırıncı sabah tezgâhını açarken, çocuklar okuldan dönerken başlarını kaldırıp ona bakardı. Herkesin cebinde telefon vardı ama meydandaki saatin sesi başka türlü bir güven veriyordu. Saat birkaç dakika geri kalsa bile dükkânın kapısında biri belirirdi.

Rıza Usta o sonbahar kız kardeşini görmek için bir haftalığına kasabadan ayrılmak istiyordu. Biletini iki kez almış, ikisinde de son anda vazgeçmişti. Üç yıldır yanında çalışan Derya küçük saatleri tek başına onarıyordu. Yine de kuledeki saate çıkılacağı zaman ustası alet çantasını kimseye bırakmazdı. Derya hangi parçanın neden değiştiğini sorduğunda, “Sen şimdi müşterilerle ilgilen, sonra anlatırım,” derdi. O sonra bir türlü gelmezdi.

Yola çıkmayı düşündüğü günden iki gün önce meydandaki saat durdu. Kasabalılar meydanda sessizce bekliyordu. Rıza Usta, Derya'yla birlikte kuleye çıktı. Aşınmış parçayı görünce ne yapılacağını hemen anladı. “Yedeği dükkânda, sağdaki üçüncü çekmecede,” dedi. Derya aşağı indi ama bütün çekmeceler birbirine benziyordu. Üzerlerinde ne bir ad ne de bir işaret vardı.

Dükkâna döndüklerinde Rıza Usta elini çekmeceye uzattı. Sonra durdu. Çekmeceyi açmak yerine tabureye oturdu. “Ben burada olmasaydım ne yapacaktın?” diye sordu. Derya bir süre sustu. “Parçayı değiştirebilirim. Ama senin aklından geçeni okuyamam.” Usta ilk kez bu cevabı bir itiraz değil, bir açıklama olarak dinledi. Rıza anahtarı Derya'ya uzattı. Birlikte çekmeceleri açıp içindekileri adlandırdılar. Derya her çekmeceye bir etiket yapıştırdı.

Kuleye yeniden çıktıklarında Rıza Usta bu kez geride durdu. Derya parçayı dikkatle değiştirdi. Usta yapılan işi kontrol etti; saat yeniden işlemeye başladı. Aşağıdan birkaç kişi el salladı. Rıza Usta'nın içi rahatladı, fakat saatin yeniden işlemesi, bütün sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyordu. Bilgisini paylaşmadıkça dükkândan ayrılamayacağını anlamıştı.

O akşam Derya bir defter açtı. Yalnızca parçaların adlarını değil, ustanın onları hangi belirtilere bakarak değiştirdiğini de yazdı. Bazı yerlere küçük çizimler ekledi. Rıza Usta anlatırken ilk kez sözünün kesilmesine kızmıyordu. Derya anlamadığı yerde soruyor, usta başka bir örnek veriyordu.

İki gün sonra Rıza Usta otobüs durağında bekliyordu. Dönüş biletini cebine koydu. Onarım defteri dükkânda kalmıştı. Meydandaki saat sekizi vurdu. Usta ayağa kalkıp dükkâna doğru bir adım attı, ardından gülümsedi ve otobüse döndü. Saat onsuz da çalışıyordu.

Voorbeelden

  • Rıza anahtarı Derya'ya uzattı.Rıza reikte Derya de sleutel aan.
  • Derya parçayı dikkatle değiştirdi.Derya verving het onderdeel voorzichtig.
  • Kasabalılar meydanda sessizce bekliyordu.De inwoners van het stadje wachtten zwijgend op het plein.
  • Çekmeceyi açmak yerine tabureye oturdu.In plaats van de lade te openen ging hij op de kruk zitten.
  • Saatin yeniden işlemesi, bütün sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyordu.Dat de klok weer liep, betekende niet dat het hele probleem was opgelost.
  • Dönüş biletini cebine koydu.Hij stopte zijn terugreiskaartje in zijn zak.
  • Bilgisini paylaşmadıkça dükkândan ayrılamayacağını anlamıştı.Hij had begrepen dat hij de winkel niet zou kunnen verlaten zolang hij zijn kennis niet deelde.

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

In Saat onsuz da çalışıyordu betekent onsuz da ‘ook zonder hem’. Daaruit volgt niet dat het stadje hem nooit meer nodig zal hebben. Ook het terugreiskaartje wijst op tijdelijke afwezigheid, niet op het voorgoed opgeven van zijn vak.

Probeer het zelf

  1. Hoelang wilde de klokkenmaker wegblijven? Schrijf de duur uit de tekst in het Turks.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    bir hafta / yedi gün

    bir hafta / yedi gün: hij wil zijn zus een week bezoeken. De twee dagen die later worden genoemd, hebben betrekking op zijn vertrek, niet op de duur van het bezoek.

  2. Wie verving het onderdeel van de klok? Schrijf de naam op.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    Derya

    Derya: zij vervangt het onderdeel terwijl de klokkenmaker op de achtergrond blijft. Dat hij het werk daarna controleert, betekent niet dat hij zelf het onderdeel heeft vervangen.

  3. Welke uitleg wordt door het terugreiskaartje ondersteund? Kies: ara veriyor / işi bırakıyor.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    ara veriyor

    ara veriyor: hij bewaart een terugreiskaartje en laat het reparatieschrift in de winkel. Dat wijst op een werkpauze; het verhaal zegt niet dat hij met pensioen gaat.

  4. Wat zouden Derya’s tekeningen makkelijker kunnen maken? Kies: bilgiyi aktarmayı / dükkânı kapatmayı.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    bilgiyi aktarmayı

    bilgiyi aktarmayı: de tekeningen vullen de namen en de waarnemingen over defecten aan. Ze kunnen de reparatie begrijpelijk maken zonder dat alles van het geheugen van de meester afhangt.

Gebruik het vandaag

Vat de verandering in het gedrag van de klokkenmaker samen in vier Turkse zinnen. Onderbouw twee ervan met details uit het verhaal. Voorspel daarna hoe de winkel na zijn terugkeer zou kunnen werken en geef aan dat dit een mogelijkheid is.