Bu B1 dersinde öğrenciden üç ayrı karşıtlık anlamı ezberlemesini istemeyin. Aynı yol örneğinde ama, fakat ve ancak kullanarak anlamın korunabildiğini gösterin; ardından sayı ve zaman sınırlamasına geçin.

Temel fikir

Ama günlük konuşmada doğal bir karşıtlık bağlacıdır. Fakat ve karşıtlık bildiren ancak, özellikle yazıda daha resmî bir ton verebilir; bunları konuşmada yanlış saymayın. Yol örneklerinde olumlu özellikten sonra bir güçlük gelir. Ancak iki tabak ve ancak yarın ise karşıt iki yargıyı bağlamaz; ilkinde sayı, ikincisinde mümkün olan zaman sınırlanır.

Karşılaştırılacak kalıplar
SözcükÖrnek
amaBu yol kısa ama çok dik.
fakatBu yol kısa fakat çok dik.
ancakBu yol kısa ancak çok dik.
ancakBu masaya ancak iki tabak sığıyor.

Örnekler

  • Bu çanta güzel ama bana ağır geliyor.
  • Bugün hava güneşli fakat dışarısı soğuk.
  • Sana yardım ederim ancak bugün vaktim yok.
  • Bu yol kısa ama çok dik.
  • Bu yol kısa fakat çok dik.
  • Bu yol kısa ancak çok dik.
  • Bu masaya ancak iki tabak sığıyor.
  • Seninle ancak yarın konuşabilirim.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci her ancak yerine ama koyarsa ondan iki karşıt yargıyı göstermesini isteyin. Bu masaya ancak iki tabak sığıyor cümlesinde tek yargı ve sayı sınırı vardır. Burada ama ya da fakat kullanmak amaçlanan anlamı vermez.

Kendin dene

  1. Karşıtlık bildiren sözcüğü seçin: Çorba sıcak, tuzu ise az.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ama / fakat / ancak

    ama / fakat / ancak: çorbanın sıcaklığı olumlu, tuzunun azlığı olumsuz değerlendirilmiştir. Üçü de bu karşıtlığı kurar; seçim üslubu etkileyebilir.

  2. Üç seçenekten birini seçin: Kutuya en fazla iki fincan sığıyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ancak

    ancak: kutunun alabileceği fincan sayısı ikiyle sınırlıdır. İki ayrı yargı olmadığı için öğrencinin sırf bağlaç eş anlamlılığına dayanarak seçim yapmaması gerekir.

  3. Üç seçenekten birini seçin: Daha erken değil, akşam arayabilirim.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ancak

    ancak: arama için en erken zaman akşamdır. Sözcük akşam ifadesini sınırlar; önceki bir yargıya itiraz getirmez.

  4. Daha resmî bir yazı dili için verilen iki sözcükten birini seçin: Yol uzun, manzara ise güzel.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    fakat / ancak

    fakat / ancak: güzel manzara, yolun uzun olmasına karşı olumlu bir özellik sunar. İki seçenek de istenen yazı diline uygundur. Ama da cümlede doğru olurdu; bu soruda seçenek olarak verilmemiştir.

Bugün kullan

Öğrencilere bir yerin olumlu ve olumsuz özelliğini ama ile yazdırın. Cümleyi fakat ve ancak ile yeniden kurdurup üslubu tartıştırın. Sonra sayı veya zaman sınırlayan ayrı bir ancak cümlesi isteyin. Yeterlik biçimi için ilgili ek dersine yönlendirin.