Bu karşılaştırmayı amaç ilişkisi üzerinden işleyin. Öğrenciden önce asıl eylemi, sonra ulaşılmak istenen sonucu ve her birinin öznesini bulmasını isteyin; yalnızca iki sözcüğü eşleştirmekle yetinmeyin.
Temel fikir
Aynı öznenin iki eylemi için dinlenmek için gibi mastarlı bir yapı kullanılabilir. Dinleneyim diye ise aynı amacı birinci kişi istek biçimiyle sunar. Bebek uyusun diye örneğinde üçüncü kişi emir biçimi, bağımsız bir buyruk değil, amaçlanan sonucu anlatır. Özneler farklı olduğunda için de kullanılabilir: bebeğin uyuması için yapısında isim-fiil iyelik eki alır. Bu cümleler amacın gerçekleştiğini bildirmez. Eklerin ayrıntılı kuruluşunu ilgili biçim sayfalarına bırakın.
| için | diye |
|---|---|
| dinlenmek için | dinleneyim diye |
| bebeğin uyuması için | bebek uyusun diye |
| unutmamak için | unutmayayım diye |
Örnekler
- Ben dinlenmek için balkona çıkıyorum.
- Ben dinleneyim diye balkona çıkıyorum.
- Bebek uyusun diye sessiz konuşuyoruz.
- Bebeğin uyuması için sessiz konuşuyoruz.
- Çay soğumasın diye bardağın üstünü kapatıyorum.
- Unutmamak için adresi defterime yazıyorum.
- Unutmayayım diye adresi defterime yazıyorum.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin dinlenmek için yerine yalnızca son sözcüğü değiştirerek dinlenmek diye yazıp yazmadığını kontrol edin; bu amaç için uygun karşılık dinleneyim diye olur. Ana dilinden “aynı özne / farklı özne” ayrımını aktaran öğrenciye balkon çiftinde iki yapının da mümkün olduğunu gösterin.
Kendin dene
Fiil biçimini değiştirmeden için ya da diye seçin. Dinlenmek ___ balkona çıkıyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
için
için: Balkona çıkan kişi dinlenmek de istiyor. Verilen dinlenmek mastarı bu amacı kurar; diye seçilirse mastarı da değiştirmek gerekir.
Fiil biçimini değiştirmeden için ya da diye seçin. Çay soğumasın ___ bardağın üstünü kapatıyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
diye
diye: Soğumasın çayın ulaşması istenmeyen durumu gösterir. Bardağın üstünü kapatma eylemi bunu önlemeye yöneliktir; çayın zaten soğuduğu söylenmez.
Fiil biçimini değiştirmeden için ya da diye seçin. Bebeğin uyuması ___ sessiz konuşuyoruz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
için
için: Uyuyan bebek, konuşan ise biziz. Bebeğin uyuması tamlamasındaki isim-fiil ve iyelik eki uyuyacak kişiyi belirttiği için farklı özne burada sorun oluşturmaz.
Unutmama amacını anlatan iki sözcüklü iki yapıdan birini yazın. ___ adresi defterime yazıyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
unutmamak için / unutmayayım diye
Unutmamak için / unutmayayım diye: İkisi de adresi yazanın unutmama amacını anlatır. Birincide olumsuz mastar, ikincide birinci kişi olumsuz istek biçimi vardır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Fiil biçimini değiştirmeden için ya da diye seçin. Dinlenmek ___ balkona çıkıyorum.
Fiil biçimini değiştirmeden için ya da diye seçin. Çay soğumasın ___ bardağın üstünü kapatıyorum.
Fiil biçimini değiştirmeden için ya da diye seçin. Bebeğin uyuması ___ sessiz konuşuyoruz.
Unutmama amacını anlatan iki sözcüklü iki yapıdan birini yazın. ___ adresi defterime yazıyorum.
unutmamak için / unutmayayım diye
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere kendileri için yaptıkları bir işi ve başka birinin yararına yaptıkları bir işi yazdırın. Her amacı iki yapıyla anlattırın; fiil biçimini ve özneyi birlikte açıklamalarını isteyin.