Öğrencilerin fiil köküne yeterlik ekini getirip yapabileceklerini ya da izin istediklerini söylemeleri için kısa bir not; olumsuzu ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Yeterlik eki, son ünlüye göre -ebil- ya da -abil- olur; ünlüyle biten köklerde araya y girer: gelebilirim, yapabilirim, okuyabilirim. Ek yeni bir fiil gövdesi kurar; ardından zaman ve kişi ekleri gelir.
| Son ünlü | Ünsüzden sonra | Örnek | Ünlüden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a ı o u | -abil | yapabilirim | -yabil | okuyabilirim |
| e i ö ü | -ebil | gelebilirim | -yebil | bekleyebilirim |
Örnekler
- Yarın size gelebilirim.
- Sen de bizimle gelebilirsin.
- Burada oturabilir miyim?Soruda kişi eki mi'ye gelir: oturabilir miyim; -im fiile değil mi'ye eklenir.
- Ali iyi yüzebilir.
- Yarın gelmeyebilirim.Olumsuzluk eki -me-, -ebil-'den önce gelir ve araya y girer: gelmeyebilirim “belki gelmem” demektir. Gelemem ise “gelmem mümkün değil” demektir.
- Burada bir şey yiyebilirsiniz.yemek fiili, y ile başlayan bir ekten önce yi- olur: yiyebilirsiniz; yeyebilirsiniz biçimi standart değildir.
- gelebilirimgelebilYeterlik eki: -ebil- / -abil- (gelebilirim)irGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erimGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- bekleyebilirsinbekleyebilYeterlik eki: -ebil- / -abil- (gelebilirim)irGeniş zaman eki: -ir, -ar, -ersinGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- gidebilirsinizgidebilYeterlik eki: -ebil- / -abil- (gelebilirim)irGeniş zaman eki: -ir, -ar, -ersinizGeniş zaman kişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz, -ler
- görebilirlergörebilYeterlik eki: -ebil- / -abil- (gelebilirim)irGeniş zaman eki: -ir, -ar, -erlerÇoğul eki: -ler / -lar
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler “yapamam” demek için -ebil- sonrasına -me- getirir (gelebilmem); olumsuz yeterlik -eme-/-ama- ile kurulur: gelemem. gelmeyebilirim ise “belki gelmem” demektir. git- kökünün gid- olması ve yemek için yiyebilirim biçimi de sık hatadır.
Kendin dene
gel köküne yeterlik ekini, geniş zaman ekini ve birinci kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelebilirim
gelebilirim: gel ünsüzle biter, son ünlü ince e; ek -ebil-, ardından geniş zaman -ir ve birinci kişi -im.
oku köküne yeterlik ekini, geniş zaman ekini ve ikinci çoğul kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuyabilirsiniz
okuyabilirsiniz: oku ünlüyle biter, araya y girer; kalın u ile ek -abil- olur; ardından -ir ve -siniz.
git köküne yeterlik ekini, geniş zaman ekini ve birinci kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidebilirim
gidebilirim: git- kökü ünlüyle başlayan ekten önce gid- olur; ince i ile ek -ebil- olur.
otur köküne yeterlik ekini ve geniş zaman ekini getirerek soruyu tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
oturabilir
oturabilir: otur ünsüzle biter, son ünlü kalın u, ek -abil- ve -ir; soruda kişi eki mi'ye gelir: miyim.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
gel köküne yeterlik ekini, geniş zaman ekini ve birinci kişi ekini getirin.
oku köküne yeterlik ekini, geniş zaman ekini ve ikinci çoğul kişi ekini getirin.
git köküne yeterlik ekini, geniş zaman ekini ve birinci kişi ekini getirin.
otur köküne yeterlik ekini ve geniş zaman ekini getirerek soruyu tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden hafta sonu yapabilecekleri üç şeyi ve izin isteyen bir soruyu (…abilir miyim?) yazmalarını isteyin; ekin ünlüsünü denetletin.