Öğrencilerin değil ile yok arasında seçim yapması için kısa bir not; tek soru yeter: cümle bir şeyin ne olduğunu mu söylüyor, var olup olmadığını mı?

Temel fikir

Değil, ad cümlesini olumsuz yapar ve kişi eklerini alır: Bu bir kitap değil, değiliz. Yok ise varlığı ve sahipliği inkâr eder, var'ın karşıtıdır: Evde süt yok, Param yok.

Karşılaştırılacak kalıplar
OlumluOlumsuz
Evde süt var.Evde süt yok.
Param var.Param yok.
Hava soğuk.Hava soğuk değil.
Biz turistiz.Biz turist değiliz.
Bu çanta benim.Bu çanta benim değil.

Örnekler

  • Bu bir kitap değil.
  • Evde süt yok.
  • Bugün hava soğuk değil.
  • Benim param yok.Benim düşebilir; param sözcüğündeki iyelik eki paranın kime ait olduğunu zaten gösterir.
  • Biz turist değiliz.Kişi ekleri değil sözcüğüne gelir: değilim, değilsin, değil, değiliz, değilsiniz, değiller.
  • Çay var, kahve yok.
  • Bu çanta benim değil.
  • Bugün zamanım yok.
  • Annem evde değil.Annem evde yok de, evde olmayan biri için söylenir. Eşya ve miktar için yalnızca yok kullanılır: Evde süt yok.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler kendi dillerindeki kalıba bakıp Param değil ya da Bu bir kitap yok der. Önce cümlenin 'ne?' sorusunu mu, 'var mı?' sorusunu mu yanıtladığını sordurun.

Kendin dene

  1. Boşluğa uygun olumsuzluk sözcüğünü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    değil

    değil: cümle çantanın kime ait olduğunu söyler (benim), yani ad cümlesidir; olumsuzu değil olur.

  2. Boşluğa uygun olumsuzluk sözcüğünü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yok

    yok: evde ekmek bulunup bulunmadığı sorulur; var'ın karşıtı yok'tur.

  3. Boşluğa uygun olumsuzluk sözcüğünü kişi ekiyle yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    değiliz

    değiliz: özne biz olduğu için kişi eki -iz değil sözcüğüne gelir.

  4. Boşluğa uygun olumsuzluk sözcüğünü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yok

    yok: zaman sahip olunan bir şeydir (zamanım); sahip olmamak yok ile söylenir.

Bugün kullan

Öğrencilerden odalarında eksik olan iki şeyi yok ile, bir nesnenin olmadığı iki şeyi değil ile yazmalarını isteyin.