Bu B1 dersinde öğrencilerden yalnızca ek seçmelerini değil, konuşanın olayı nasıl sunduğunu açıklamalarını isteyin. Aynı durumun iki yapıyla da anlatılabildiğini karşılaştırmalı cümlelerle gösterin.

Temel fikir

Gereklilik kipi öneri de güçlü bir gereklilik de bildirebilir. Bence sen biraz dinlenmelisin bir öneridir; salı günüyle ilgili örnekte kalkmalıyım gerçek bir ihtiyacı anlatır. Kalkmak zorundayım ise başka seçeneğin bulunmadığını öne çıkarır. Zorunda yapısını yalnızca dışarıdan gelen bir emirle sınırlamayın; koşullar da zorunluluk doğurabilir. Bu sayfada anlam seçimine odaklanın, çekimi bağlantılı ek derslerine bırakın.

Örnekler

  • Bence sen biraz dinlenmelisin.
  • Bugün ben evde kalmalıyım.
  • Bugün ben evde kalmak zorundayım.
  • Son otobüs kalkıyor; şimdi gitmek zorundayız.
  • Bu kutuyu açmamalısın; içinde bir hediye var.
  • Bu kutuyu açmak zorunda değilsin; içi boş.
  • Salı günü erken kalkmalıyım; saat yedide dersim var.
  • Salı günü erken kalkmak zorundayım; saat yedide dersim var.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci açmamalısın ile açmak zorunda değilsin ifadelerini eş anlamlı sanabilir. İlkinde açmama yönünde bir uyarı, ikincisinde açma zorunluluğunun bulunmaması vardır. İkinci cümleden açmanın yasak olduğu sonucu çıkmaz.

Kendin dene

  1. Bir filmi zorunluluk yüklemeden önerin. Seçin: Bence bu filmi ___. (izlemelisin / izlemek zorundasın)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    izlemelisin

    izlemelisin: Konuşan filmi öneriyor; izlemeyi bir görev olarak sunmuyor. İzlemek zorundasın seçilirse öneri baskıya dönüşür.

  2. Son otobüs kalkıyor. Başka seçeneğimiz olmadığını açıkça vurgulayın. Seçin: Son otobüs kalkıyor. Şimdi ___. (gitmeliyiz / gitmek zorundayız)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gitmek zorundayız

    gitmek zorundayız: Son otobüsün kalkması seçenekleri sınırlar. İstenen vurgu başka seçeneğin kalmamasıdır; gitmeliyiz de bu bağlamda gereklilik bildirebilir.

  3. Kalma seçeneği var; gitme zorunluluğu yok. Tamamlayın: İstersen kal. Gitmek ___. (zorundasın / zorunda değilsin)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    zorunda değilsin

    zorunda değilsin: Kalma seçeneği açıkça sunulduğu için gitme zorunluluğu yoktur. Gitmemeyi öğütleyen bir ifade aynı anlamı vermez.

  4. Sürpriz bozulmasın; hediyeyi şimdi açmaması için dinleyiciyi uyarın. Seçin: Bu bir sürpriz. Hediyeyi şimdi ___. (açmamalısın / açmak zorunda değilsin)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    açmamalısın

    açmamalısın: Hediyeyi açmak sürprizi bozacaktır. Burada açma yükümlülüğünü kaldırmak değil, açmama yönünde uyarmak amaçlanır.

Bugün kullan

Öğrenciler aynı zorunluluğu önce -meli, sonra zorunda ile anlatsın ve vurguyu açıklasın. Ardından bir sürprizi koruyan uyarı ile kişiye seçim bırakan bir cümle yazsınlar.