Öğrencilerin fiil köküne gereklilik ekini ve kişi ekini getirmesi için kısa bir not; olumsuz biçim ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Gereklilik kipi, fiil kökü ile -meli ya da -malı ekinden kurulur; ek, kökün son ünlüsüne göre seçilir: gelmeli, almalı. Kişi ekleri bu ekten sonra gelir: gitmeliyim, gitmelisin, gitmeli, gitmeliyiz, gitmelisiniz, gitmeliler.
| Kişi | İnce ünlülü kök (-meli) | Kalın ünlülü kök (-malı) |
|---|---|---|
| ben | gelmeliyim | almalıyım |
| sen | gelmelisin | almalısın |
| o | gelmeli | almalı |
| biz | gelmeliyiz | almalıyız |
| siz | gelmelisiniz | almalısınız |
| onlar | gelmeliler | almalılar |
Örnekler
- Yarın erken kalkmalıyım.Kök kalk- kalın a taşır, bu yüzden ek -malı olur; -yım ünlüden sonra gelen ben ekidir. Özne olan ben düşmüştür.
- Bu akşam anneni aramalısın.
- Çocuklar saat dokuzda uyumalı.Çocuklar öznesiyle hem uyumalı hem uyumalılar kullanılabilir. Bu örnekte çoğul eki kullanılmamıştır.
- Doktora gitmeli misin?Soru eki mi ayrı yazılır ve -meli ekinden sonra gelir; kişi ekini o alır: gitmeli misin, gitmelimisin değil.
- Sınavdan önce çok çalışmalısınız.
- gitmeliyimgitmeliGereklilik eki: -meli / -malıyimKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- okumalısınızokumalıGereklilik eki: -meli / -malısınızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- çalışmalıyızçalışmalıGereklilik eki: -meli / -malıyızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- beklemelilerbeklemeliGereklilik eki: -meli / -malılerÇoğul eki: -ler / -lar
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler eki mastara getirir (gitmekmeli); önce -mek atılmalıdır. Ünlüyle biten köklerde kaynaştırma harfi gerekmez (beklemeli). Ayrıca -memeli “yapmamalı” demektir, “yapmak zorunda değil” demek değildir; bunu ayrı örneklerle gösterin.
Kendin dene
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çalışmalısın
çalışmalısın: son ünlü kalın ı, ek -malı; sen için -sın gelir.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
beklemeliyiz
beklemeliyiz: bekle ince e ile biter, ek -meli; ünlüden sonra biz eki -yiz olur.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
almalısınız
almalısınız: al kalın a taşır, ek -malı; siz eki -sınız olur.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yatmalı / yatmalılar
yatmalı / yatmalılar: kök kalın a taşıdığı için ek -malı; öznesi çocuklar olan cümlede fiil çoğul eki almayabilir de, alabilir de.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Gereklilik ekini ve kişi ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bu hafta yapmaları gereken şeyleri farklı kişilerle anlatan dört cümle yazmalarını ve her kökün son ünlüsünü denetlemelerini isteyin.