Bu B1 dersinde öğrencilerden yalnızca sözcüğü tanımalarını değil, konuşanın niyetini ve sonucun kaynağını açıklamalarını isteyin. Diyaloglar bu ders için yazılmıştır; tehdit içeren davranış örnek alınacak bir tutum olarak sunulmaz.

Temel fikir

Sakın, buradaki olumsuz emirlerin uyarı gücünü artırır; fiildeki olumsuzluk korunur. Bir daha tekrar anlamı katar, çarpma ile birleşince eylemin yinelenmemesi istenir. Yoksa, isteğe uyulmaması durumunda ortaya çıkacak sonucu bağlar. Sınıfta otobüsü kaçırma örneği ile dosya silme tehdidini karşılaştırın: birinde olası bir sonuç bildirilir, diğerinde konuşan bu sonucu kendisinin yaratacağını söyler. Koşul çekimini bu derste genişletmeyin.

Örnekler

  • Sakın o kutuyu açma.
  • Bir daha kapıyı çarpma.
  • Lütfen benimle sakin konuş.
  • Acele et, yoksa otobüsü kaçıracağız.
  • — Sakın o kutuyu açma; içindeki bardaklar kırık. — Tamam, açmıyorum.
  • — Bir daha kapıyı çarpma. — Tamam, dikkat ederim.
  • — Bana şifreyi ver, yoksa dosyalarını silerim. — Beni tehdit etme. Sakin konuşalım.
  • Bu bölümü bir daha izleyelim.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci bir daha sözünü tek başına tehdit sanabilir. Bu bölümü bir daha izleyelim cümlesindeki sıradan öneriyi gösterin. Ayrıca sakın ile sakin ayrımını yazıda kontrol edin: Sakin konuşalım bir yasak değil, birlikte daha sakin konuşma önerisidir.

Kendin dene

  1. Güçlü uyarıyı tamamlayın: ___ o kutuyu açma.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Sakın

    Sakın: kutuyu açmama isteğine güçlü bir uyarı ekler. Sakin yazılırsa bu uyarı sözü yerine başka bir sözcük kullanılmış olur.

  2. Kapıyı çarpmanın tekrarlanmamasını isteyen sözü seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Bir daha

    Bir daha: kapıyı çarpma davranışının tekrarı engellenmek isteniyor. Şimdi seçeneği yalnızca zamanı belirtir, tekrar anlamını vermez.

  3. İsteğe uyulmazsa yapılacağı söylenen eylemi bağlayan sözü seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yoksa

    yoksa: şifreyi verme isteği ile dosyaları silme tehdidi arasında bağ kurar. Silerim diyen kişi, olumsuz sonucu bizzat gerçekleştireceğini söylüyor.

  4. Birlikte sakin konuşmayı öneren cümleyi tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    konuşalım

    konuşalım: öneriye hem konuşanı hem karşısındakini katar. Konuşma ise karşıdaki kişiye yöneltilmiş olumsuz emirdir; birlikte konuşma önerisini karşılamaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden kırılabilir bir eşya hakkında özgün bir uyarı ve sakin bir karşılık yazmalarını isteyin. Şifre diyaloğunda sonucu kimin yaratacağını gerekçelendirsinler. Ardından suçlama ve pişmanlık dersine geçin.