Bu derste öğrencilerin bir sorunu anlatmakla istedikleri çözümü belirtmek arasındaki farkı görmelerini sağlayın. Çantanın fermuarını somut gerekçe olarak kullanın; müşteri ve görevli rollerini ayrı ayrı çalıştırın.

Temel fikir

Önce belirtili nesneyle talebi kurdurun: Bu çantayı iade etmek istiyorum. Ardından değişim cümlesinde iki ögeyi işaretletin: bunu geri verilen ürünü, başka bir çantayla ise onun yerine istenen ürünü gösterir. Para iadesi mümkün mü? sorusu paranın geri ödenmesini açıkça sorar. İade etmek ayrı yazılan bir birleşik fiildir; değiştirebilir miyim yapısında soru eki fiilden ayrı, kişi eki soru ekine bitişik yazılır.

Metni oku

Müşteri: Bu çantayı iade etmek istiyorum. Bu çantayı dün aldım. Çantanın fermuarı düzgün kapanmıyor.

Görevli: Fişinizi görebilir miyim?

Müşteri: Fişi de yanımda getirdim.

Görevli: Önce fermuara birlikte bakalım.

Müşteri: Bunu başka bir çantayla değiştirebilir miyim? Para iadesi mümkün mü?

Örnekler

  • Bu çantayı dün aldım.
  • Çantanın fermuarı düzgün kapanmıyor.
  • Fişi de yanımda getirdim.
  • Bu çantayı iade etmek istiyorum.
  • Fişinizi görebilir miyim?
  • Bunu başka bir çantayla değiştirebilir miyim?
  • Para iadesi mümkün mü?
  • Önce fermuara birlikte bakalım.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci para geri ödemesini hedeflediği hâlde yalnızca değiştirmek diyebilir. Rol kartındaki amaç ile seçilen sözü karşılaştırın. Ürünü geri vermek için dönmek kullanılıyorsa fiilin kişinin geri gitmesini anlattığını gösterin. Diyalogdaki soruların bir sonucu garanti etmediğini belirtin.

Kendin dene

  1. Çantayı geri vermek istiyorsunuz. Boşluğu iade etmek veya değiştirmek ile tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    iade etmek

    iade etmek: müşteri ürünü geri vermek istiyor; başka bir ürünle değiştirme talebi yok. İstiyorum öncesindeki boşluk, bu isteği belirten mastar grubunu gerektirir.

  2. Çantayı başka bir çantayla değiştirmek istiyorsunuz. çanta sözcüğünü ile ile birleştirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çantayla / çanta ile

    çantayla veya çanta ile: geri verilen değil, yerine istenen çanta belirtiliyor. Bitişik biçimde ünlüden sonra y gelir; son ünlü a olduğu için ek -la olur.

  3. Para geri ödemesini sorun. para iadesi tamlamasındaki eksik sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    iadesi

    iadesi: para iadesi belirtisiz ad tamlamasıdır. Tamlanan iade, ünlüyle bittiği için üçüncü tekil kişi iyelik ekinin -si biçimini alır.

  4. Görevli olarak fişi görüp göremeyeceğinizi sorun. Soru ekini birinci tekil kişiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    miyim

    miyim: fişi görecek kişi konuşan görevlidir; bu yüzden birinci tekil kişi gerekir. Görebilir sözcüğünün son ünlüsü i olduğundan soru eki mi olur; -im öncesinde y kullanılır.

Bugün kullan

İkişerli gruplara müşteri ve görevli rollerini verin. İlk turda fermuar sorununu, ikinci turda çantanın küçük gelmesini gerekçe yaptırın. Her öğrenciden hem değişim hem para iadesi sorusu isteyin ve rolleri değiştirin.