Bu derste öğrencinin geniş zaman çekimini bildiği varsayılır. Hedef, biçimi yeniden öğretmek değil, konuşanın niyetini bağlamdan çıkarmaktır. Aynı yüklemi bir alışkanlık sorusuna ve tek seferlik bir yardım isteğine yanıt olarak kullandırıp yorum farkını tartıştırın.

Temel fikir

Birinci kişide geniş zaman, bir işi üstlenmeyi anlatabilir: Bu kutuyu ben taşırım bir yardım teklifidir. Merak etme, sana haber veririm söz verme yoluyla güvence sağlar. Katılmam gibi olumsuz bir biçim, uygun bağlamda kararlı bir ret bildirir. Bana şu kalemi uzatır mısın? cümlesinde soru, alışkanlık hakkında bilgi istemekten çok o anda yapılacak bir işi rica eder. Vaktin olursa birlikte kahve içeriz örneğinde koşulu olursa, önerilen sonucu içeriz taşır. Belki akşama yağmur diner kesin olmayan bir tahmin, Bu ince dal çabuk kırılır ise bir özellik anlatır. Öğrenciden yalnızca eke değil, kişiye, çevredeki sözcüklere ve konuşma durumuna dayanarak gerekçe vermesini isteyin.

Örnekler

  • Bu kutuyu ben taşırım.
  • Merak etme, sana haber veririm.
  • Vaktin olursa birlikte kahve içeriz.
  • Hayır, bu oyuna katılmam.
  • Bana şu kalemi uzatır mısın?
  • Belki akşama yağmur diner.
  • Bu ince dal çabuk kırılır.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, kendi dilindeki şimdiki zamanla bire bir eşleştirme yapıp her örneği alışkanlık sayabilir. Ret bildiren katılmam ile engel ya da yetersizlik bildiren katılamam ayrımını özellikle denetleyin. Taşırım teklifini de başlamış bir eylemin bildirimi olarak yorumlatmayın; başka bir bağlamda alışkanlık anlamı taşıyabileceğini belirtin.

Kendin dene

  1. Kutu henüz kaldırılmadı. Taşımayı üstlenmek için geniş zamanı seçin: taşırım mı, taşıyorum mu?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    taşırım

    taşırım: kutu henüz kaldırılmadığı için konuşan, sürmekte olan bir işi bildirmekten çok işi üstlenir. Taşıyorum bu sahnede genellikle taşımanın başladığını düşündürür.

  2. Davet, daha sonra vakit bulunmasına bağlı. İçeriz ya da içtik biçimlerinden uygun olanı seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    içeriz

    içeriz: kahve içme, vakit bulunursa gerçekleşmesi önerilen eylemdir. İçtik tamamlanmış bir geçmiş olayı anlatacağından bu davetin zaman ilişkisine uymaz.

  3. Karşınızdakinden kalemi şimdi uzatmasını rica edin. Uzatır mısın ya da uzatırsın biçimlerinden uygun olanı seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    uzatır mısın

    uzatır mısın: beklenen yanıt yalnızca bilgi değil, kalemin uzatılmasıdır. Uzatırsın bildirme biçimidir; sonuna soru işareti koymak burada hedeflenen yansız rica sorusunu oluşturmaz.

  4. Katılmanız mümkün ama katılmayı reddediyorsunuz. Katılmam ya da katılamam biçimlerinden uygun olanı seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    katılmam

    katılmam: verilen durumda katılmanın önünde bir engel yoktur; konuşan katılmayı istemez. Katılamam seçilseydi ret, olanaksızlık ya da bir engel üzerinden sunulmuş olurdu.

Bugün kullan

İkilere bir yardım teklifi ve bir daveti reddetme durumu verin. Ardından koşullu bir davet yazdırın. Her çift, kullandığı geniş zamanın neden alışkanlık bildirmediğini bağlamdan bir ipucuyla açıklasın; aynı cümle için farklı bir bağlam da önersin.