Bu B2 dersinde tekrarlı bağlaçları yalnızca anlam eşleştirmesiyle öğretmeyin. Öğrencinin bağlanan birimleri belirlemesini, aynı görevdeki ögeleri eşleştirmesini ve olumsuz anlamı yüklemin biçiminden ayırmasını hedefleyin.
Temel fikir
Hem…hem (de)… iki birimi birlikte kapsar; ne…ne (de)… ikisini de dışlar; ya…ya (da)… seçenek sunar. Her bağlacı bağladığı birimin başına yerleştirin. İki sıfatı, aynı görevde iki ad öbeğini veya iki cümleyi eşleştirin. Hem müdüre hem de yardımcısına örneğinde iki alıcı da yönelme durumundadır. Cümleler bağlandığında her birinin kendi yüklemi olabilir. Hem de, ne de ve ya da ayrı yazılır; bu kalıplardaki ek parçalar sırasıyla de, de ve da biçimindedir.
| Bağlaç çifti | Uzun biçim | Örnek |
|---|---|---|
| hem…hem… | hem…hem de… | Hem okuyor hem de not alıyor. |
| ne…ne… | ne…ne de… | Ne konuşuyor ne de gülümsüyor. |
| ya…ya… | ya…ya da… | Ya burada bekle ya da eve dön. |
Örnekler
- Bu çanta hem hafif hem sağlam.
- Bu cihaz ne ses ne ışık veriyor.
- Ya bugün ya yarın yola çıkacağız.
- Hem raporu bitirdik hem de sunumu hazırladık.
- Ne kapıyı açtım ne de zili duydum.
- Ya dosyayı şimdi gönder ya da toplantıya getir.
- Hem müdüre hem de yardımcısına haber verdik.
- Hem kütüphanede çalışıyorum hem de evde notlarımı düzenliyorum.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci kendi dilindeki olumsuzluğu otomatik olarak yükleme taşımamalıdır. Buradaki yansız bildirimlerde ne…ne ile anlam olumsuzken yüklem biçimce olumludur: Ne kapıyı açtım ne de zili duydum. Ancak başka kuruluş ve bağlamlarda olumsuz yüklem de görülebilir; her olumsuz yüklemi yanlış sayan bir genelleme yapmayın. Bağlacı yerinden oynatırken bağladığı öbeğin kapsamını da denetleyin.
Kendin dene
Bu oda ___ aydınlık hem de sessiz. Boşluğu doldurun: odanın iki özelliği de geçerlidir.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hem
hem: odanın iki niteliği birlikte geçerlidir. İkinci birimin başındaki hem de, aydınlık ve sessiz olma arasında seçim yapılmadığını gösterir.
Ne mesaj yazdık ne de telefon ___. (etmek) Etmek fiilinin birinci çoğul kişide olumlu görülen geçmiş zaman biçimini yazın. İki olay da gerçekleşmedi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
ettik
ettik: istenen biçim birinci çoğul kişide olumlu görülen geçmiş zamandır. Mesaj yazma ve telefon etme olaylarını dışlayan iki ne bulunduğundan olumlu çekim, bu olayların gerçekleştiği anlamına gelmez.
Ya yürüyelim ya ___ otobüse binelim. İkinci bağlacı uzun biçimine tamamlayan sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
da
da: ikinci ya ile birlikte ya da kalıbını tamamlar. Yürümek ile otobüse binmek iki ayrı plan olarak sunulur; bağlaç ayrı yazılır.
Hem müdüre hem de ___ haber verdik. (yardımcısı) Yardımcısı sözcüğünü ikinci alıcı olarak kullanın; iyelik ekini koruyup gereken durum ekini ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yardımcısına
yardımcısına: haberin ikinci alıcısı da yönelme durumunu gerektirir. Haber vermek yapısında müdüre ile aynı görevi üstlendiği için ikinci öbekteki durum eki atılamaz.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Bu oda ___ aydınlık hem de sessiz. Boşluğu doldurun: odanın iki özelliği de geçerlidir.
Ne mesaj yazdık ne de telefon ___. (etmek) Etmek fiilinin birinci çoğul kişide olumlu görülen geçmiş zaman biçimini yazın. İki olay da gerçekleşmedi.
Ya yürüyelim ya ___ otobüse binelim. İkinci bağlacı uzun biçimine tamamlayan sözcüğü yazın.
Hem müdüre hem de ___ haber verdik. (yardımcısı) Yardımcısı sözcüğünü ikinci alıcı olarak kullanın; iyelik ekini koruyup gereken durum ekini ekleyin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bir çalışma alanının iki üstünlüğünü, yapmadıkları iki işi ve iki alternatif planı üç ayrı bağlaç çiftiyle anlatmalarını isteyin. Bağlanan birimlerin altını çizdirin; durum eklerini ve yüklem biçimini anlamdan ayrı gerekçelendirmelerini sağlayın.