Para spójników pozwala połączyć dwie cechy, wykluczyć dwa wydarzenia albo przedstawić alternatywy. Na poziomie B2 ważne jest rozpoznanie całych członów, które łączysz, a nie tylko zapamiętanie polskich odpowiedników.

Zasada

Hem…hem (de)… włącza oba człony, ne…ne (de)… wyklucza oba, a ya…ya (da)… przedstawia alternatywy. Każdy spójnik stawiaj przed całym wprowadzanym członem. Łącz elementy o tej samej funkcji: dwa przymiotniki, dwie grupy z odpowiednim przypadkiem lub dwa zdania. W hem müdüre hem de yardımcısına obaj odbiorcy występują w celowniku. Każde z dwóch zdań może mieć własny czasownik. Zapisuj osobno hem de, ne de i ya da; dodatkowe partykuły mają tu odpowiednio postać de, de i da.

Porównaj konstrukcje
ParaRozwinięta formaPrzykład
hem…hem…hem…hem de…Hem okuyor hem de not alıyor.
ne…ne…ne…ne de…Ne konuşuyor ne de gülümsüyor.
ya…ya…ya…ya da…Ya burada bekle ya da eve dön.

Przykłady

  • Bu çanta hem hafif hem sağlam.Ta torba jest zarówno lekka, jak i wytrzymała.
  • Bu cihaz ne ses ne ışık veriyor.To urządzenie nie emituje ani dźwięku, ani światła.
  • Ya bugün ya yarın yola çıkacağız.Wyruszymy albo dzisiaj, albo jutro.
  • Hem raporu bitirdik hem de sunumu hazırladık.Zarówno skończyliśmy/skończyłyśmy raport, jak i przygotowaliśmy/przygotowałyśmy prezentację.
  • Ne kapıyı açtım ne de zili duydum.Ani nie otworzyłem/otworzyłam drzwi, ani nie usłyszałem/usłyszałam dzwonka.
  • Ya dosyayı şimdi gönder ya da toplantıya getir.Albo wyślij plik teraz, albo przynieś go na spotkanie.
  • Hem müdüre hem de yardımcısına haber verdik.Powiadomiliśmy/powiadomiłyśmy zarówno osobę kierującą, jak i osobę pełniącą funkcję jej asystenta.
  • Hem kütüphanede çalışıyorum hem de evde notlarımı düzenliyorum.Zarówno pracuję w bibliotece, jak i porządkuję notatki w domu.

Odczyt korzysta z tureckiego głosu syntetycznego dostępnego na urządzeniu. Jakość i dostępność są różne; funkcja nie ocenia twojej wymowy.

Uważaj

Nie przenoś automatycznie polskiego przeczenia na turecki czasownik. W ćwiczonych tu neutralnych zdaniach ne…ne nadaje znaczenie przeczące przy twierdzącej formie czasownika: Ne kapıyı açtım ne de zili duydum. W innych konstrukcjach i kontekstach spotyka się też przeczące orzeczenie, więc zakaz bez wyjątków byłby nieprawdziwy. Nie odrywaj spójnika od grupy, którą wprowadza.

Spróbuj samodzielnie

  1. Bu oda ___ aydınlık hem de sessiz. Uzupełnij lukę: pokój jest zarówno jasny, jak i cichy.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    hem

    hem: pokój ma obie cechy jednocześnie. Drugie hem de wskazuje na połączenie jasności i ciszy, a nie wybór jednej z nich.

  2. Ne mesaj yazdık ne de telefon ___. (etmek) Użyj twierdzącej formy czasu przeszłego etmek dla „my”. Żadna czynność się nie odbyła.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    ettik

    ettik: to twierdząca forma czasu przeszłego w pierwszej osobie liczby mnogiej. Dwa ne wykluczają napisanie wiadomości i wykonanie telefonu; twierdząca forma nie oznacza tu, że te czynności się odbyły.

  3. Ya yürüyelim ya ___ otobüse binelim. Dodaj partykułę, aby utworzyć dłuższą postać drugiego członu „albo…albo”.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    da

    da: po drugim ya uzupełnia konstrukcję ya da. Spacer i jazda autobusem to alternatywne plany; partykułę zapisujemy osobno.

  4. Hem müdüre hem de ___ haber verdik. (yardımcısı) Użyj yardımcısı („jego/jej asystent”) jako drugiego odbiorcy. Zachowaj końcówkę dzierżawczą i dodaj wymagany przypadek.

    Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

    yardımcısına

    yardımcısına: asystent jest drugim odbiorcą wiadomości, tak jak osoba wskazana przez müdüre. Konstrukcja haber vermek wymaga odbiorcy w celowniku, więc oba człony zachowują ten przypadek.

Użyj tego dzisiaj

Opisz dwie zalety miejsca pracy za pomocą hem…hem, dwie niewykonane czynności za pomocą ne…ne i dwa alternatywne plany za pomocą ya…ya. Podkreśl całe połączone człony i sprawdź ich funkcje gramatyczne.