Bu derste bağlaç olan ki ile ek olan -ki ayrımını yalnızca yazım üzerinden kurmayın. Öğrencinin cümleler arasındaki ilişkiyi açıklamasını, ardından uygun ifadeyi seçmesini sağlayın.

Temel fikir

Biliyorum ki sen bu işi başaracaksın örneğinde ikinci cümlenin kendi çekimli fiili vardır. Öyle … ki yapısı, yoğunluğun sonucunu verir. Mademki bilinen bir durumu gerekçe olarak sunar; oysaki karşıtlık, sanki izlenim veya benzetme bildirir. İyi ki memnuniyeti, demek ki çıkarımı öne çıkarır. Sondaki ki, son örnekteki gibi soruya itiraz tonu katabilir. Bağlaç ayrı yazılır ve ünlü uyumuna girmez; mademki, oysaki ve sanki kalıplaşmış, bitişik yazılan sözcüklerdir.

Örnekler

  • Biliyorum ki sen bu işi başaracaksın.
  • Mademki bugün boşsun, birlikte yemek yapalım.
  • İyi ki yedek anahtarı yanıma almışım.
  • Öyle yoruldum ki koltukta uyuyakaldım.
  • Demek ki toplantı yarına kalmış.
  • Oysaki ben sana dün haber vermiştim.
  • Sanki bu sokaktan daha önce geçtik.
  • Bu kadar aceleye ne gerek var ki?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciye yalnızca “bağlaç ayrı yazılır” demek yetmez; kalıplaşmış sözcükleri de gösterin. Evdeki içindeki eki, biliyorum ki içindeki bağlaçla karıştırıp bütün biçimleri birleştirmesini önleyin. İyi ki ile demek ki arasındaki farkın boşluk değil, konuşanın tutumu olduğunu kontrol edin.

Kendin dene

  1. Sonuç bildiren bağlantıyı seçin: ki mi, sanki mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ki

    ki: iki tabak çorba içilmesi, açlığın derecesini gösteren sonuçtur. Buraya sanki getirmek, kurulmuş olan derece-sonuç bağlantısını tamamlamaz.

  2. Önerinin dayanağını sunun: mademki mi, oysaki mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Mademki

    Mademki: karşıdaki kişinin boş olduğu kabul edilmiştir; birlikte yemek yapma önerisi bu bilgiye dayanır. Karşıtlık kuracak bir durum verilmemiştir.

  3. Anahtarın yanınızda olmasından duyduğunuz memnuniyeti belirtin: iyi ki mi, demek ki mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    İyi ki

    İyi ki: kapı kapandığında anahtarın işe yaraması, daha önce alınmış olmasını olumlu değerlendirmeyi sağlar. Öğrenciden yalnızca bir tespit değil, memnuniyet beklenir.

  4. Takvimdeki bilgiden sonuç çıkarın: demek ki mi, sanki mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Demek ki

    Demek ki: takvimde görülen tarih, toplantının ertelendiği çıkarımına dayanak olur. Konuşan bu değişikliğe sevindiğini belirtmez.

Bugün kullan

Öğrencilere kapanan kapı ve değişen toplantı tarihi durumlarını verin. Birinde memnuniyet, diğerinde çıkarım bildirmelerini isteyin. Ardından mademki ile gerekçeli bir öneri, öyle … ki ile sonuç cümlesi kurdurun.