Sahip ile sahip olunan şeyi tek tamlamada birleştirmeyi öğreten kısa bir ders notudur.
Temel fikir
Türkçede ad tamlamasında tamlayan -in (-ın, -un, -ün; ünlüden sonra -nin vb.) eki, tamlanan ise iyelik eki alır: Ali'nin evi, kapının anahtarı. İki ek birlikte kullanılır; ünlü uyumu ve ünsüz yumuşaması (kitap → kitabın, kapak → kapağı) gözetilir. Kişi zamirleri çoğu kez düşer; adı söylenen sahip düşmez.
| Son ünlü | Tamlayan eki | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | -ın / -nın | kızın / kapının |
| e, i | -in / -nin | evin / kedinin |
| o, u | -un / -nun | okulun / kutunun |
| ö, ü | -ün / -nün | gözün / ütünün |
Örnekler
- Öğretmenin çantası masada.
- Kapının anahtarı nerede?
- Annemin arkadaşı bugün geliyor.
- Ali'nin bahçesi çok büyük.
- Şehrin merkezi kalabalık.
- Çocuğun montu sandalyede.
- Defterin kapağı eski.
- Bizim sınıfımız küçük.
- arabamınarabamİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -mınİlgi durumu eki: -in / -ın / -un / -ün
- kedisininkedisiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sininİlgi durumu eki: -in / -ın / -un / -ün
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Anadili İngilizce, Almanca ya da Arapça olan öğrenciler tamlanandaki iyelik ekini unutup Ali'nin ev der; yalnızca tamlayanı işaretlemek yetmez. Tamlananı işaretleyip tamlayanı atlamak da (Ali evi) aynı anlamı vermez.
Kendin dene
kapı sözcüğünü tamlayan hâline getirin: Kapının anahtarı nerede?
Cevabı veya örnek cevabı göster
kapının
kapının: kapı ünlüyle bittiği için araya kaynaştırma n girer ve ek -nın olur.
çocuk sözcüğünü tamlayan hâline getirin: Çocuğun montu sandalyede.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çocuğun
çocuğun: çocuk sözcüğünün son ünsüzü k, ünlüyle başlayan ekten önce ğ'ye dönüşür; son ünlü u olduğundan ek -un olur.
araba sözcüğüne tamlanan ekini getirin: Ali'nin arabası kırmızı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arabası
arabası: araba ünlüyle bittiği için tamlanan eki -sı olur; tamlayan Ali'nin zaten ek almıştır.
kapak sözcüğüne tamlanan ekini getirin: Defterin kapağı mavi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kapağı
kapağı: defterin ek almış olsa da tamlanan da ek alır; kapak sözcüğünde k, ğ olur ve son ünlü a olduğundan ek -ı gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
kapı sözcüğünü tamlayan hâline getirin: Kapının anahtarı nerede?
çocuk sözcüğünü tamlayan hâline getirin: Çocuğun montu sandalyede.
araba sözcüğüne tamlanan ekini getirin: Ali'nin arabası kırmızı.
kapak sözcüğüne tamlanan ekini getirin: Defterin kapağı mavi.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden tanıdıkları kişilere ait şeylerle dört cümle yazmalarını ve tamlayan ile tamlanan eklerinin altını çizmelerini isteyin.