Öğrencilerin sahip olduklarını ve olmadıklarını iyelik eki ile var/yok kullanarak söylemeleri için kısa bir not.
Temel fikir
Türkçede «sahip olmak» fiili yoktur; anlam, iyelik eki almış bir ad ile var/yok sözcüklerinin birlikte kullanılmasıyla kurulur: Kitabım var, Kitabım yok. Tamlayan (benim, senin, bizim, sizin) söylenebilir ama çoğunlukla düşer; adı söylenen sahip ise kalır ve tamlayan eki alır: Ayşe'nin kedisi var.
| Sahip | Ünlüden sonra | Ünsüzden sonra |
|---|---|---|
| benim | kedim | kitabım |
| senin | kedin | kitabın |
| onun | kedisi | kitabı |
| bizim | kedimiz | kitabımız |
| sizin | kediniz | kitabınız |
| onların | kedileri | kitapları |
Örnekler
- Benim iki kardeşim var.iki'den sonra ad tekil kalır ama iyelik ekini korur: kardeşim, kardeşlerim değil.
- Senin araban var mı?
- Bugün param yok.Yok, var'ın olumsuzudur; bu yüzden değil kullanılmaz. Benim düşmüştür, çünkü -m eki parayın kime ait olduğunu zaten gösterir.
- Ayşe'nin kedisi var.Adı söylenen sahip tamlayan eki ('nin) alır, tamlanan -si alır: Ayşe'nin kedisi. benim'in aksine ad düşmez.
- Bizim bahçemiz yok.
- kedimkedimİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- kitabımkitabımİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- çocuğunuzçocuğunuzİkinci çoğul kişi iyelik eki: -ınız / -iniz / -unuz / -ünüz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler iyelik ekini tamlanana getirmeyip Ben kitap var der; bu cümle kitabın kimin olduğunu söylemez. Ünsüz yumuşamasını da (kitap → kitabım, çocuk → çocuğum) unuturlar. Olumsuzda değil değil, yok kullandırın.
Kendin dene
araba sözcüğüne iyelik ekini getirin: benim arabam var.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arabam
arabam: araba ünlüyle biter, bu yüzden birinci kişi eki yalnızca -m olur.
kitap sözcüğüne iyelik ekini getirin: benim kitabım var.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kitabım
kitabım: kitap ünsüzle biter; son ünlü a olduğundan ek -ım olur ve p ünlünün önünde b'ye dönüşür.
kedi sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin: Elif'in kedisi var.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kedisi
kedisi: sahip zaten tamlayan hâlindedir (Elif'in); i ünlüsünden sonra üçüncü kişi eki -si olur.
çocuk sözcüğüne iyelik ekini getirin: Sizin çocuğunuz var mı?
Cevabı veya örnek cevabı göster
çocuğunuz
çocuğunuz: sizin için son ünlü u olduğundan ek -unuz olur ve k ünlünün önünde ğ'ye dönüşür.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
araba sözcüğüne iyelik ekini getirin: benim arabam var.
kitap sözcüğüne iyelik ekini getirin: benim kitabım var.
kedi sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin: Elif'in kedisi var.
çocuk sözcüğüne iyelik ekini getirin: Sizin çocuğunuz var mı?
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden evde olan ve olmayan şeylerle dört cümle yazmalarını, iyelik eklerinin altını çizip son ünlü ile son ünsüzü denetlemelerini isteyin.