Öğrencilerin nesnenin belirtili mi belirtisiz mi olduğuna karar verip ekin doğru biçimini seçmeleri için kısa bir not.

Temel fikir

Belirtme durumu eki (yükleme durumu, -i hâli) belirtili nesneye gelir: kitabı okuyorum. Belirtisiz nesne ek almaz: kitap okuyorum. Özel adlar, iyelik eki almış adlar, adıllar (beni, seni, onu) ve bu ya da şu ile gelen adlar belirtilidir. Ünsüzden sonra -ı, -i, -u, -ü; ünlüden sonra araya y girer: pencereyi, suyu.

Karşılaştırılacak kalıplar
Son ünlüÜnsüzden sonraÖrnekÜnlüden sonraÖrnek
a, ı-ıkızı-yıarabayı
e, i-ievi-yipencereyi
o, u-uokulu-yusuyu
ö, ü-ügözü-yüütüyü

Örnekler

  • Ben kitabı okuyorum.
  • Annem pencereyi açıyor.
  • Çocuklar ekmek yiyor.Ek yok: burada belli bir ekmek değil, genel olarak ekmek söz konusu. Belirtisiz nesne ek almaz.
  • Seni görüyorum.Adıllar her zaman belirtme durumundadır: sen sözcüğü seni olur.
  • Zeynep'i bekliyorum.Özel adlarda ünsüz yumuşaması olmaz: Zeynep'i, Zeyneb'i değil. Yalnız kitap → kitabı gibi cins adlar değişir.
  • Suyu içiyorum.Su ünlüyle bittiği için ekten önce y kaynaştırması gelir: suyu. Ek olmadan Su içiyorum genel olarak su içmek demektir.
  • arabamıarabamİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -mıBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -ü
  • Ali'yiAli'yiBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -ü

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler her nesneye ek getirir (Suyu içiyorum yerine Su içiyorum denmesi gereken yerde) ya da Arabam yıkıyorum gibi belirtili nesnede eki düşürür. Anadilinde belirtme eki olmayan öğrencilere “the” ile bire bir eşleşmediğini gösterin.

Kendin dene

  1. kitap sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin: belli bir kitap.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kitabı

    kitabı: belli bir kitap olduğu için ek gelir; sondaki p yumuşayıp b olur, son ünlü a olduğu için ek -ı.

  2. sen sözcüğünün belirtme durumunu yazın: seni görüyorum.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    seni

    seni: adıl nesneler her zaman ek alır; son ünlü e olduğu için ek -i.

  3. Ali adına belirtme durumu ekini getirin: Ali’yi bekliyorum.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Ali'yi

    Ali'yi: özel ad belirtilidir, kesme işaretiyle ayrılır; Ali ünlüyle bittiği için araya y girer.

  4. Genel olarak süt içtiğinizi söyleyin; süt sözcüğüne ek getirmeyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    süt

    süt: genel olarak süt içiliyor, belli bir bardak yok; nesne belirtisiz olduğu için ek almaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden günlük işleriyle ilgili dört cümle yazmalarını isteyin: ikisinde belirtisiz, ikisinde belirtili nesne olsun.