Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca ek seçmesini değil, gerçekleşen olay ile hayal edilen durumu ayırmasını hedefleyin. Önce kısa bir olay anlatın; ardından farklı bir koşulda sonucun nasıl değişeceğini sorun.
Temel fikir
Şart kipinin hikâyesiyle kurulan yan cümle, bu örneklerde gerçeğe aykırı koşulu bildirir. Sonuç cümlesinde geniş zamanın hikâyesini kullanıyoruz: Dün bilseydim sana söylerdim. Bilme gerçekleşmemiştir; söyleme ise farklı koşula bağlı hayal edilen sonuçtur. Yapıyı yalnızca geçmiş zamanla eşleştirmeyin: Şimdi vaktim olsaydı şimdiki zamana ilişkin bir varsayımdır. Yağmasaydı biçiminde olumsuzluk koşulun içindedir; gerçekte yağmur yağdığı bir bağlamın tersini kurdurabilirsiniz. Başta eğer bulunması zorunlu değildir.
| Hayal edilen koşul | Hayal edilen sonuç |
|---|---|
| Dün bilseydim | sana söylerdim |
| Erken çıksaydık | treni kaçırmazdık |
| Şimdi vaktim olsaydı | seninle yürürdüm |
Örnekler
- Dün bilseydim sana söylerdim.
- Erken çıksaydık treni kaçırmazdık.
- Beni arasaydın sana yardım ederdim.
- Şimdi vaktim olsaydı seninle yürürdüm.
- Dün yağmur yağmasaydı bahçede otururduk.
- Haritaya baksaydım yanlış sokağa girmezdim.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci gelseydi yerine geldiyse yazdığında yalnız ek sırasını düzeltmekle yetinmeyin. Kişinin gelip gelmediğinin bilindiği bir bağlam ile bunun açık bırakıldığı bir bağlamı karşılaştırın. Ayrıca şimdi ile kurulan örneği geçmişe çeviriyorsa zaman yorumunu yalnız ekten çıkardığını fark ettirin.
Kendin dene
Dün bilmiyordunuz. Gerçeğe aykırı koşulu bilmek fiilinin birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bilseydim
bilseydim: başlangıçta dün bilmediğimiz açıkça belirtiliyor. Bilme durumunu gerçekleşmiş gibi anlatmak yerine, geçmişteki durumun tersini hayal ediyoruz; bilen kişi birinci tekil kişidir.
Geç çıktınız ve treni kaçırdınız. Hayal edilen olumsuz sonucu kaçırmak fiilinin birinci çoğul kişi biçimiyle yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kaçırmazdık
kaçırmazdık: gerçekte tren kaçırılmıştır. Erken çıkma varsayımı bu sonucu önleyeceği için sonuç yüklemi olumsuzdur; birinci çoğul kişi, yolculuğa birlikte çıkanları gösterir.
Kişi dün gelmedi. Geçmişteki olayın tersini hayal etmek için gelseydi ya da geldiyse biçimini seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelseydi
gelseydi: ilk cümle kişinin gelmediğini bildiriyor. Geldiyse seçimi, bilinen bu olgunun tersini hayal etmek yerine gelip gelmediğini açık bırakır.
Şimdi vaktiniz yok. Gerçeğe aykırı koşulu olmak fiiliyle tamamlayın; özne vaktim sözcüğüdür.
Cevabı veya örnek cevabı göster
olsaydı
olsaydı: şimdi sözcüğü varsayımı şimdiki zamana bağlar. Özne vaktim olduğu için yüklem üçüncü tekil kişidedir; iyelikteki birinci kişiyi yükleme taşıyıp olsaydım demeyin.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Dün bilmiyordunuz. Gerçeğe aykırı koşulu bilmek fiilinin birinci tekil kişi biçimiyle tamamlayın.
Geç çıktınız ve treni kaçırdınız. Hayal edilen olumsuz sonucu kaçırmak fiilinin birinci çoğul kişi biçimiyle yazın.
Kişi dün gelmedi. Geçmişteki olayın tersini hayal etmek için gelseydi ya da geldiyse biçimini seçin.
Şimdi vaktiniz yok. Gerçeğe aykırı koşulu olmak fiiliyle tamamlayın; özne vaktim sözcüğüdür.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden dün gerçekleşen bir olayı ve şu an geçerli bir durumu yazmalarını isteyin. İkisinin de tersini hayal ederek koşul ve sonuç cümlelerini kursunlar; her yüklemin öznesini belirlesinler.