Bu B1 dersinde hedef, öğrencinin yalnızca ekleri birleştirmesi değil, anlatılan olayın geçmişteki bir düzen mi yoksa tek bir gerçekleşme mi olduğunu ayırt etmesidir. Önce kısa anı cümleleri verin; öğrencilerden zaman ipuçlarını bulmalarını isteyin.
Temel fikir
Geniş zamanın hikâyesi, geçmişteki bir dönemin alışkanlıklarını ve o döneme özgü durumları anlatabilir. Eskiden ve çocukken dönemi belirler; sabahları gibi ifadeler tekrarı görünür kılar. Biçimi kısaca sular → sulardı, yürür → yürürdüm üzerinden hatırlatın; eklerin ayrıntılı biçimleri ilgili ek dersindedir. Olumsuzlukta yemem ile yemezdim karşılaştırmasını yaptırın: geçmiş alışkanlığında birinci kişide de z korunur. Genel bir evet-hayır sorusunda hikâye eki ayrı yazılan soru ekine gelir: çalışır mıydı? Eski düzenin bugünkünden farkını açıkça belirtmek için şimdi ile ikinci bir cümlecik ekletin.
| Geçmişteki alışkanlık | Tek olay |
|---|---|
| Eskiden dedem sabahları bahçeyi sulardı. | Dün dedem bahçeyi bir kez suladı. |
Örnekler
- Dedem sabahları bahçeyi sulardı.
- Eskiden bu dükkân erken kapanırdı.
- Ablam akşamları bize masal anlatırdı.
- Çocukken zeytin yemezdim.
- Annen eskiden burada çalışır mıydı?
- Dün dedem bahçeyi bir kez suladı.
- Eskiden akşamları yürürdüm, şimdi sabahları yürüyorum.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci, anı anlatırken bütün geçmiş zaman fiillerini geniş zamanın hikâyesine çevirebilir. Dün dedem bahçeyi bir kez suladı cümlesinde tek tamamlanmış olay vardır; burada sulardı beklemeyin. Öte yandan tekrar bağlamında kullanılan -yordu biçimlerini doğrudan yanlış saymayın: bu yapı da geçmiş alışkanlığını anlatabilir. Öğrenciden seçtiği biçimin bağlamdaki işlevini açıklamasını isteyin.
Kendin dene
Geçmişte her sabah tekrarlanan iş için uygun biçimi seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sulardı
sulardı: eskiden geçmişte bir dönem açar, her sabah ise sulama işini bu dönem boyunca yineler. Dedenin düzenli davranışı anlatıldığı için bu biçim uygundur.
Çocukluk alışkanlığını anlatan olumsuz biçimi seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yemezdim
yemezdim: çocukken yememe durumunu çocukluk dönemiyle sınırlar; yemem bu geçmişlik bilgisini vermez. Birinci tekil kişide z korunmasını da kontrol edin.
Eski bir düzeni soran cümleyi çalışmak ile tamamlayın; fiili ve soru ekini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çalışır mıydı
çalışır mıydı: sorulan, annenin eski çalışma düzenidir. Geçmişlik mıydı üzerinde gösterilir; üçüncü tekil kişi için ayrıca kişi eki eklenmez, soru eki ayrı yazılır.
Dün yalnızca bir kez tamamlanan sulama işi için uygun biçimi seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
suladı
suladı: dün ile yalnızca bir kez birlikte tek tamamlanmış olayı gösterir. Öğrenci burada yinelenen bir alışkanlık anlatmadığını fark etmelidir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Geçmişte her sabah tekrarlanan iş için uygun biçimi seçin.
Çocukluk alışkanlığını anlatan olumsuz biçimi seçin.
Eski bir düzeni soran cümleyi çalışmak ile tamamlayın; fiili ve soru ekini yazın.
Dün yalnızca bir kez tamamlanan sulama işi için uygun biçimi seçin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere çocukluklarından biri olumlu, biri olumsuz iki alışkanlık cümlesi ve bir yakınlarının eski düzeni hakkında bir soru yazdırın. Ardından dün yalnızca bir kez olan bir olayı anlattırın; her fiil seçimini zaman ifadesiyle gerekçelendirmelerini isteyin.