Bu derste dilek-şart kipini ek ezberinden çok gerçek durum ile istenen durum arasındaki karşıtlık üzerinden işleyin. Öğrencinin hem zamanı hem de eylemi yapacak kişiyi bağlamdan belirlemesini sağlayın.

Temel fikir

Keşke ile kullanılan dilek-şart kipi, ardından bir sonuç cümlesi gelmeden dilek bildirebilir. Önce Keşke odam daha aydınlık olsa. örneğinde istenen durumu buldurun. Ardından geçmişte gerçekleşmemiş bir eylem için arasaydım, gerçekleşmiş bir eylemden duyulan pişmanlık için atmasaydık biçimlerini karşılaştırın. Olumlu ya da olumsuz seçim, gerçek olayı değil, istenen alternatifi gösterir. Kişi eki de dileği söyleyene değil, dilekteki eylemin öznesine uyar.

Örnekler

  • Keşke yarın kar yağsa.
  • Keşke dün seni arasaydım.
  • Keşke o kutuyu atmasaydık.
  • Keşke odam daha aydınlık olsa.
  • Keşke şu an yanımda olsaydın.
  • Keşke bu kadar acele etmeseydim.
  • Keşke hafta sonu birlikte yemek yapsak.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

-seydi / -saydı biçimini yalnızca geçmiş zamanla eşleştirmeyin. Keşke şu an yanımda olsaydın. cümlesinde zaman şimdidir; konuşan, gerçek olmayan bir durumu dile getirir. Burada olsan da kullanılabilir. Öğrenci dün ile şu an arasındaki farkı açıklayamıyorsa yalnızca ek seçimini düzeltmek yeterli değildir.

Kendin dene

  1. Yarına yönelik dilek için uygun fiili seçin: Keşke yarın kar ___. (yağsa / yağdı)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yağsa

    yağsa: yarın kar yağması isteniyor. Yağdı ise olmuş bir olayı bildirir; bu bağlamdaki dileği karşılamaz.

  2. Dün seni aramadım. Pişmanlığı tamamlayın: Keşke dün seni ___. (arasam / arasaydım)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    arasaydım

    arasaydım: dün arama yapılmamış. İstenen alternatif aramanın yapılması olduğundan biçim olumlu; sondaki -m arayacak kişinin konuşan olduğunu gösteriyor.

  3. Dün o kutuyu attık ve şimdi pişmanız. Tamamlayın: Keşke o kutuyu ___. (atsaydık / atmasaydık)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    atmasaydık

    atmasaydık: kutu gerçekten atılmış. Konuşan, kendisinin de içinde olduğu grubun bunu yapmamış olmasını istiyor; bu yüzden olumsuz biçim gerekli.

  4. Şu an uzaktasın. Şimdiki zamana ilişkin dileği tamamlayın; iki seçenek de uygun olabilir: Keşke şu an yanımda ___. (olsan / olsaydın)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    olsan / olsaydın

    olsan / olsaydın: iki yanıt da şu andaki yokluğu değiştiren bir dilek kurar. İkinci biçimde gerçek dışılık daha belirgindir; şu an varken yalnızca geçmiş yorumu beklemeyin.

Bugün kullan

Öğrencilere yarına ilişkin bir dilek ve düne ilişkin bir pişmanlık yazdırın. Her cümlenin yanına gerçek durumu da ekletin; sonra kişi ekinin kime gönderme yaptığını sorun.