Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca ekleri üretmesini değil, süren durumla o duruma sınır koyan olayı ayırmasını hedefleyin. Önce saat ve yer sınırı, ardından öznesi ana cümleninkinden farklı bir yan cümle kullanın.

Temel fikir

Adla belirtilen sınırda yönelme durumu ile kadar birlikte kullanılır: sekize kadar, parkın kapısına kadar. Olay sınırında sen gelene kadar ile sen gelinceye kadar aynı işlevdedir. Bu yapılarda özne yalın durumdadır; fiilimsiye kişi eki eklenmez, ana yüklem zaman ve kişiyi gösterir. Kadar ayrı yazılır. Tahtada bir zaman çizgisi çizin: Sen gelene kadar toplantı başlamayacak cümlesinde gelişten önceki aralık, Sen gelince toplantı başlayacak cümlesinde ise gelişin gerçekleştiği anla başlayan ilişki öne çıkar.

Örnekler

  • Bu akşam sekize kadar buradayız.
  • Parkın kapısına kadar birlikte yürüyelim.
  • Sen dönünceye kadar burada bekleyeceğim.
  • Çorba soğuyana kadar kapağı açık bırak.
  • Sen gelene kadar toplantı başlamayacak.
  • Yağmur dininceye kadar kafede oturacağız.
  • Sen gelince toplantı başlayacak.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Bazı dillerdeki olumsuz bağlaç kalıplarını Türkçeye taşıyan öğrenci, beklenen geliş olayını da olumsuzlaştırabilir. Sen gelene kadar toplantı başlamayacak örneğinde olumsuz olan toplantının başlamasıdır; gelene olumlu kalır. Öğrenciden önce hangi olayın sınır olduğunu söylemesini isteyin.

Kendin dene

  1. Saat sekize kadar burada kalındığını belirtmek için sekiz sözcüğünü uygun biçime getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sekize

    sekize: Burada sekiz, bulunulan anı değil kalışın son sınırını gösterir. Bu nedenle yönelme gerekir; sekiz sözcüğünün son ünlüsü i olduğu için -e seçilir. Sekizde ise bir olayın saatini belirtir.

  2. Sizin dönüşünüze kadar sürecek beklemeyi anlatın; dönmek fiilinin iki uygun biçiminden birini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    dönene / dönünceye

    dönene / dönünceye: Dönüşü yapan sen, bekleyen ben olduğundan iki özne farklıdır. Her iki yan cümle biçimi de dönüşü beklemenin sınırı yapar; öğrencinin bunlara ikinci kişi eki eklemediğini kontrol edin.

  3. Kapağın çorba soğuyuncaya kadar açık kalmasını isteyin; soğumak fiilinin iki uygun biçiminden birini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    soğuyana / soğuyuncaya

    soğuyana / soğuyuncaya: Açık bırakma süresini çorbanın soğuması sınırlar. Soğu- ünlüyle bittiği için araya y girer; uzun biçimde kalın ve yuvarlak u ünlüsüyle soğuyuncaya oluşur.

  4. Toplantının siz gelmeden başlamayacağını söylemek için başlamak fiilini olumsuz gelecek zamanda yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    başlamayacak

    başlamayacak: Gelişten önce gerçekleşmeyecek olan olay toplantının başlamasıdır. Öğrenci olumsuzluğu ana yüklemde kurmalı; beklenen sınır olayını bildiren gelene kadar bölümünü olumlu tutmalıdır.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir saat sınırı, bir dönüş olayı ve olumsuz ana cümle içeren üç örnek üretmelerini isteyin. Her örnekte süren durumu ve sınırı ayrı ayrı işaretletin; iki öznenin aynı kişi olmak zorunda olmadığını kontrol edin.