Öğrencilerin doğum günü kalıplarını hitap biçimine göre seçmesi ve iyelik ekini doğru kullanması için kısa bir not.

Temel fikir

Doğum günü tamlamasında gün köküne üçüncü tekil iyelik eki -ü gelir. Başka bir kişi için bu ekin yerini o kişinin iyelik eki alır: sen için gün-ün, siz için gün-ünüz, ben için gün-üm. Doğum günün kutlu olsun! üçüncü kişi emir biçimiyle bir dilek bildirir. Samimi İyi ki doğdun! kalıbı ise doğmak fiilinin belirtili geçmiş zamanıyla kurulur.

Karşılaştırılacak kalıplar
Kişigün köküne gelen ekSonuç
ben-ümdoğum günüm
biz-ümüzdoğum günümüz
sen-ündoğum günün
siz-ünüzdoğum gününüz

Örnekler

  • Doğum günün kutlu olsun, Ayşe!Hitap sona da başa da gelebilir: Ayşe, doğum günün kutlu olsun! Cümle bir dilek bildirir: kutlu olsun.
  • Doğum günüm yarın.
  • Sana küçük bir hediyem var.
  • İyi ki doğdun!Samimi bir kalıptır, arkadaş ve aile arasında söylenir. Kalıptaki doğdun, doğmak eyleminin belirtili geçmiş zamanıdır.
  • Doğum gününüz kutlu olsun!-ünüz eki, siz diye hitap edilen kişi ya da birden çok kişi için kullanılır.
  • Doğum günün ne zaman?
  • Nice mutlu yıllara!Nice çok anlamına gelir. Yıllara, yıl + çoğul -lar + yönelme -a ile kurulur. Asıl tebrikten sonra söylenir.
  • Bir dilek tut!

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Doğum günü kutlu olsun, bağlamdan anlaşılan üçüncü kişi için bir dilektir. Doğrudan doğum günü olan kişiye hitap ederken sen için günün, siz için gününüz seçilir. Seçimi yalnızca yaş değil, yakınlık ve resmiyet belirler.

Kendin dene

  1. Doğum günü tamlamasını sen için iyelik ekiyle kurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğum günün

    doğum günün: gün + -ün (sen). Tamlamadaki -ü yerine bu kişinin iyelik eki gelir. gün kökünün son ünlüsü ü olduğu için ek de buna uyar.

  2. Doğum günü tamlamasını siz için iyelik ekiyle kurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğum gününüz

    doğum gününüz: gün + -ünüz (siz). Tamlamadaki -ü yerine bu kişinin iyelik eki gelir. gün kökünün son ünlüsü ü olduğu için ek de buna uyar.

  3. Doğum günü tamlamasını ben için iyelik ekiyle kurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğum günüm

    doğum günüm: gün + -üm (ben). Tamlamadaki -ü yerine bu kişinin iyelik eki gelir. gün kökünün son ünlüsü ü olduğu için ek de buna uyar.

  4. İyi ki kalıbında doğmak eylemini sen için geçmiş zamana çevirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğdun

    doğdun: doğ- gövdesine ötümlü ğ'den sonra d, yuvarlak kalın o'dan sonra u ile -du ve sen için -n gelir.

Bugün kullan

Öğrencilerden biri arkadaşa, biri yaşça büyük birine olmak üzere iki tebrik yazmalarını ve gün sözcüğündeki eki işaretlemelerini isteyin.