Öğrencilerin tanıdıkları ve tanımadıkları kişilere hâlini sorması ve kendi durumunu tek sözcükle söylemesi için kısa bir öğretmen notu.

Temel fikir

Nasıl sözcüğüne gelen kişi eki, soruyu kime yönelttiğinizi gösterir: nasılsın (sen) ve nasılsınız (siz: saygı ya da çoğul). Yanıt, durum bildiren sözcüğe birinci tekil kişi eki getirilerek kurulur. Ünlüyle biten sözcüklerde araya y kaynaştırma ünsüzü girer: iyiyim, kötüyüm; ünsüzle bitenlerde girmez: yorgunum.

Karşılaştırılacak kalıplar
Sözcükbensensiz
iyiiyiyimiyisiniyisiniz
kötükötüyümkötüsünkötüsünüz
yorgunyorgunumyorgunsunyorgunsunuz
hazırhazırımhazırsınhazırsınız

Örnekler

  • Ayşe, bugün nasılsın?
  • İyiyim, teşekkür ederim.Tek sözcük olan iyiyim zaten 'iyiyim' anlamını taşır; özne olan ben düşer. y, iyi ile eki birbirine bağlar.
  • Hocam, siz nasılsınız?Hocam, 'öğretmenim' anlamında saygılı bir seslenmedir. Siz kibar sorar ve -sınız ekiyle gelir; siz düşebilir.
  • Nasılsın?Sen dediğiniz tek kişiye söylenir: arkadaş, akraba, sınıf arkadaşı, çocuk. Özne olan sen çoğunlukla düşer.
  • nasılsınıznasılsınızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • iyiyimiyiyimKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • yorgunumyorgunumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • Fena değilim, sen nasılsın?Değilim, 'yim' değil anlamındaki olumsuz kişi biçimidir. Burada sen düşmez; soruyu karşıdakine geri çevirmeyi sen sağlar.
  • İyi misin?Biri halsiz göründüğünde sorulur, selam yerine geçmez. mi ayrı yazılır, -sin alır.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler iyim gibi biçimler kurabilir; ünlüden sonra y gerektiğini gösterin. Nasılsın öğretmene ya da yabancıya söylendiğinde fazla samimi kalır; sen/siz ayrımını rol oyunuyla pekiştirin.

Kendin dene

  1. iyi sözcüğüne 'ben' kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    iyiyim

    iyiyim: sözcük ünlüyle biter, araya y girer; son ünlü i olduğu için ek -im olur.

  2. kötü sözcüğüne 'ben' kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kötüyüm

    kötüyüm: sözcük ü ile biter, araya y girer; ü ünlüsü -üm getirir.

  3. yorgun sözcüğüne 'ben' kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yorgunum

    yorgunum: sözcük ünsüzle biter, y gerekmez; son ünlü u olduğu için ek -um olur.

  4. Öğretmeninize saygılı biçimde hâlini sorun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    nasılsınız

    nasılsınız: öğretmene siz ile seslenilir, bu yüzden ek -sınız; nasıl sözcüğünün son ünlüsü ı olduğundan ı gelir.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir arkadaşla ve bir öğretmenle geçen iki kısa konuşma yazmalarını, her yanıtta son ünlüyü ve eki denetlemelerini isteyin.