Bu derste kalıp söz öğretimini edimbilimle birleştirin. Öğrenci yalnızca yemeğin tadını değerlendirmekle kalmasın; yemeği hazırlayan kişiyi, o kişiyle arasındaki yakınlığı ve sözün doğrudan mı dolaylı mı söylendiğini de belirlesin.

Temel fikir

Eline sağlık ve elinize sağlık kalıplarındaki iyelik biçimleri, doğrudan hitapta sen ve siz ayrımını taşır. Ellerine sağlık ve ellerinize sağlık da doğaldır; eller sözcüğündeki çoğulluk, hitap edilen kişi sayısını tek başına göstermez. Sınıfta önce tek bir arkadaşla, ardından saygılı hitap gerektiren bir ev sahibiyle konuşmayı canlandırın. Sonra Yemeği yapanın eline sağlık örneğine geçin: burada ilgi durumu eki alan yapanın, üçüncü kişiye gönderimde bulunur. Yemeği hazırlayan kişi Afiyet olsun diye karşılık verebilir.

Örnekler

  • Elinize sağlık, çorba harika olmuş.
  • Eline sağlık, böreği çok beğendim.
  • Ellerinize sağlık, tatlı çok hafif olmuş.
  • Yemeği yapanın eline sağlık.
  • Aşçıya teşekkürlerimi iletir misiniz?
  • Çok teşekkür ederim, afiyet olsun.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin Afiyet olsun sözünü yemeği hazırlayana teşekkür etmek için seçip seçmediğini kontrol edin; bu söz yemeği yiyene yönelik iyi dilektir. Garson ile aşçının farklı kişiler olduğu bir durumda Aşçıya teşekkürlerimi iletir misiniz? diyerek teşekkürün kime ulaştırılacağını açıklaştırın. Yemek için teşekkürler ise yemek için genel bir teşekkürdür.

Kendin dene

  1. İlk kez evine gittiğiniz kişi yemek yaptı. Sağlık ile biten saygılı bir teşekkür sözü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Elinize sağlık / Ellerinize sağlık

    Elinize sağlık / Ellerinize sağlık: ilk ziyaret bağlamında saygılı hitap seçilmiştir. İkinci biçimde eller çoğuldur; ev sahibinin tek kişi olması kullanıma engel değildir.

  2. Yakın arkadaşınız börek yaptı. Sen diye hitap ederek sağlık ile biten bir teşekkür sözü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Eline sağlık / Ellerine sağlık

    Eline sağlık / Ellerine sağlık: yönerge yakın arkadaşa senli hitabı istediği için bu iki biçim uygundur. Eller sözcüğü burada birden çok arkadaşı göstermez.

  3. Yemeği ___ eline sağlık. (yapan: ilgi durumu)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yapanın

    yapanın: yemeği yapan söz grubu, yemeği hazırlayan kişiyi adlandırır. İlgi durumu eki, bu kişiyi eline sözcüğündeki üçüncü kişi iyeliğine bağlar; cümle dinleyiciye doğrudan hitap etmez.

  4. Aşçıya teşekkürlerimi ___ misiniz? (iletmek: geniş zaman)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    iletir

    iletir: iletmek fiilinin geniş zaman biçimi, soru yapısında nazik bir rica oluşturur. Fiilin sonundaki t korunur; misiniz ayrı yazılır.

Bugün kullan

Öğrencilere arkadaş, ev sahibi ve garson rollerini verin. Aynı teşekkürün yakınlık ve muhataba göre nasıl değiştiğini canlandırmalarını isteyin. Her yanıtta sözü söyleyenin ve teşekkür edilenin kim olduğunu açıklatın; örnekleri sesli okutup varsa tarayıcının Türkçe sesiyle de dinletin.