Bu derste kalıp sözleri konuşmacı rolleriyle eşleştirin: yemek yiyen, servis yapan ve yemeği hazırlayan kişi. B1 düzeyinde öğrencinin yalnızca doğru ifadeyi söylemesini değil, seçimini bağlama göre açıklamasını da isteyin.

Temel fikir

Afiyet olsun, yemekten yarar ve hoşnutluk dileğini taşıyan bir kalıp sözdür; yemeğin başında ve sonunda kullanılabilir. Olsun biçimini bu derste kalıp içinde ele alın; birden fazla kişiye seslenirken de değişmediğini Hepinize afiyet olsun örneğiyle gösterin. Dileği alan kişi Teşekkür ederim diyebilir. Karşıdaki de yemek yiyorsa samimi hitapta Sana da, nazik hitapta veya birden fazla kişiye Size de denebilir. Bağlaç olan da/de ayrı yazılır. Yemeği hazırlayana Eline sağlık ya da nazik veya çoğul hitapla Elinize sağlık denir.

Örnekler

  • Hepinize afiyet olsun.
  • Size de afiyet olsun.
  • Çorba için teşekkür ederim.
  • Buyurun, afiyet olsun; ekmek de burada.
  • Teşekkür ederim, size de.
  • Elinize sağlık, çorba çok lezzetli olmuş.
  • Yemek bitti, elinize sağlık.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci her iyi dileği otomatik olarak karşılık vermesi gereken bir selamlaşma sanabilir. Yemek yemeyen garsona Size de demesinin bağlama neden uymadığını düşündürün. Ayrıca Elinize sağlık sözünün yemeği hazırlama emeğine yöneldiğini, yalnızca yemek yiyen kişiye söylenen dilekle aynı olmadığını gösterin. Kalabalık sofrada afiyet olsunlar biçimine geçilmez.

Kendin dene

  1. Konuklarınız öğle yemeğine başlıyor. Hepinize sözcüğünü kullanarak hepsine iyi dilekte bulunun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Hepinize afiyet olsun / Afiyet olsun hepinize

    Hepinize afiyet olsun / Afiyet olsun hepinize: hepinize sofradaki bütün konukları kapsar; kişi sayısı kalıbın fiiline çoğul eki getirmeyi gerektirmez.

  2. Yemek yemeyen garson Afiyet olsun diyor. Teşekkür sözcüğünü kullanarak kısaca yanıt verin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Teşekkür ederim / Teşekkürler

    Teşekkür ederim / Teşekkürler: Garsonun iyi dileğine teşekkür edilir. Bu yanıt, garsonun da yemek yediği varsayımını taşımaz.

  3. Birlikte yemek yediğiniz arkadaşınız Afiyet olsun diyor. Sana ile başlayan iki sözcüklük bir karşılık verin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Sana da

    Sana da: Arkadaş da aynı sofrada yemek yediği için dileğin ona yöneltilmesi anlamlıdır. Buradaki ayrı yazılan da, bulunma durumu eki değil, bağlaçtır.

  4. Çorba çok lezzetliydi. Yemeği hazırlayana sağlık ile biten nazik bir kalıp sözle teşekkür edin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Elinize sağlık / Ellerinize sağlık

    Elinize sağlık / Ellerinize sağlık: Her iki söz de yemeği hazırlayanın emeğini takdir eder. Tek bir aşçıya da mesafeli ve nazik hitap için bu biçimler seçilebilir.

Bugün kullan

Öğrencilere yemek yemeyen bir garson ve birlikte yemek yiyen bir arkadaşla iki kısa konuşma yazdırın. Sonuna yemeği hazırlayana ayrı bir teşekkür ekletin. Tarayıcıda Türkçe ses varsa örnekleri dinletip tekrar ettirin; ardından her yanıtın kime yöneldiğini sorun.