Bu B2 dersinde öğrenciden yalnızca ekleri sıralamasını değil, doğa sözcüğünün hangi anlamda kullanıldığını açıklamasını isteyin. Çevreyi anlatan bir cümleyle bir sorunun niteliğini anlatan cümleyi yan yana koymak, anlam ile ad çekimi arasındaki ilişkiyi görünür kılar.
Temel fikir
Adın kökü çekim boyunca korunur: doğa, doğayı, doğaya, doğanın. Eklerin ünlüsü son ünlü olan a ile uyumludur; kökteki ğ değişmez. Doğayı korumak ile sorunun doğasını anlamak örneklerini karşılaştırın. İkincisinde üçüncü tekil kişi iyeliği vardır; doğası biçimine belirtme durumu geldiğinde araya n girer. Doğal çevrenin bütünü anlatılırken tekil kullanım olağandır; farklı yaradılışlar karşılaştırıldığında çoğul anlamlı olur.
| İşlev | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | doğa |
| Belirtme durumu | doğayı |
| Yönelme durumu | doğaya |
| Bulunma durumu | doğada |
| Ayrılma durumu | doğadan |
| İlgi durumu | doğanın |
| Birliktelik | doğayla |
| Çoğul: farklı yaradılışlar | doğalar |
| Birinci tekil kişi iyeliği | doğam |
| İkinci tekil kişi iyeliği | doğan |
| Üçüncü tekil kişi iyeliği | doğası |
| Birinci çoğul kişi iyeliği | doğamız |
| İkinci çoğul kişi iyeliği | doğanız |
| Üçüncü çoğul kişi iyeliği | doğaları |
| Üçüncü tekil iyelik + bulunma | doğasında |
| Birinci çoğul iyelik + yönelme | doğamıza |
Örnekler
- Doğada sessizce yürüdük.
- Ressam doğadan ilham alıyor.
- Biz doğayı birlikte koruyoruz.
- Doğaya zarar vermeyen bir yöntem arıyoruz.
- Doğanın ritmi bu resme yansıyor.
- Bu sorunun doğasını henüz anlamadık.
- İki kardeşin doğaları birbirinden çok farklı.
- Merak etmek doğamızda var.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin doğal sıfatını adın çekimli biçimi sanıp sanmadığını kontrol edin. Ayrıca insanın doğasında tamlamasında iyelik ve bulunma durumunun iki ayrı görevini açıklamasını isteyin; yalnızca doğada yazması bu ilişkiyi kurmaz. Ağaçların veya hayvanların çokluğu, çevre anlamındaki doğa adını kendiliğinden çoğul yapmaz.
Kendin dene
Doğa sözcüğünü belirtme durumunda yazın; boşluğa sözcüğün tamamını getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doğayı
doğayı: Koruma eyleminin nesnesi doğadır; bu cümlede bir sahip belirtilmez. Ünlüyle biten ada belirtme eki gelirken y kullanılır ve son ünlüye göre -ı seçilir.
Doğa sözcüğüne üçüncü tekil kişi iyelik eki ile bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doğasında
doğasında: Tamlayan olan insanın, ikinci adda iyelik ister. Davranışın bu yaradılışın içinde bulunduğu anlatıldığı için doğası biçiminden sonra n ve bulunma eki -da gelir.
İnsanların farklı yaradılışlarını anlatmak için doğa sözcüğünü çoğul ve iyelik ekiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doğaları
doğaları: Burada karşılaştırılan, kişilerin birbirinden farklı yaradılışlarıdır; çoğul bu nedenle anlamlıdır. İnsanların tamlayanına bağlanan ad iyelik de alır; yalnızca doğalar yazmak tamlamayı tamamlamaz.
Doğa sözcüğüne birinci çoğul kişi iyelik ekini ve uygun sıfatının istediği durum ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doğamıza
doğamıza: Bizim sözcüğü birinci çoğul kişi iyeliğini gerektirir. Uygun sıfatı yönelme durumuyla kullanıldığı için doğamız biçimine -a eklenir; bu iyelik ekinden sonra ayrıca n gelmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Doğa sözcüğünü belirtme durumunda yazın; boşluğa sözcüğün tamamını getirin.
Doğa sözcüğüne üçüncü tekil kişi iyelik eki ile bulunma durumu ekini getirin.
İnsanların farklı yaradılışlarını anlatmak için doğa sözcüğünü çoğul ve iyelik ekiyle tamamlayın.
Doğa sözcüğüne birinci çoğul kişi iyelik ekini ve uygun sıfatının istediği durum ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bir doğa gezisini, bir sorunun niteliğini ve insanlarda ortak olduğunu düşündükleri bir özelliği anlatan üç cümle yazdırın. Her cümlede adın anlamını, varsa iyeliği ve durum ekini ayrı ayrı gerekçelendirmelerini isteyin.