B2 sınıfında hak adını bir tartışmadaki söz hakkı ve bir oyundaki deneme hakkı üzerinden işleyin. Öğrenciden yalnızca doğru eki seçmesini değil, hakkın kime ait olduğunu ve cümlede hangi görevi üstlendiğini açıklamasını isteyin.
Temel fikir
Hak ünlüyle başlayan ek aldığında ünsüz ikizleşmesi görülür: hakkı, hakka, hakkım. Ünsüzle başlayan eklerde tek k korunur: haklar, hakta, haktan. Haklarımız biçiminde çoğul eki köke önce geldiği için ikizleşme olmaz. Tablodaki durum ve iyelik satırlarını ayrı işleyin; hakkı biçiminin hem belirtili nesne hem de üçüncü tekil kişi iyeliği olabileceğini gösterin. Onların hakları bağlama göre ortak tek bir hakkı da anlatabilir.
| Biçim / iyelik | Tek hak | Birden çok hak |
|---|---|---|
| Yalın durum | hak | haklar |
| Belirtme durumu | hakkı | hakları |
| Yönelme durumu | hakka | haklara |
| Bulunma durumu | hakta | haklarda |
| Ayrılma durumu | haktan | haklardan |
| İlgi durumu | hakkın | hakların |
| Birinci tekil kişi | hakkım | haklarım |
| İkinci tekil kişi | hakkın | hakların |
| Üçüncü tekil kişi | hakkı | hakları |
| Birinci çoğul kişi | hakkımız | haklarımız |
| İkinci çoğul kişi / saygı | hakkınız | haklarınız |
| Üçüncü çoğul kişi (açık tamlayan) | onların hakkı | onların hakları |
Örnekler
- Bu oyunda iki hakkım kaldı.
- Bu hakkı bugün kullanıyoruz.
- Biz bu haktan vazgeçmiyoruz.
- Her oyuncunun üç tahmin hakkı var.
- Söz hakkını henüz kullanmadın.
- Bu haklar bütün oyuncular için aynı.
- Bu konuda haklısın.
- Haklarımızı birlikte konuşalım.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Haklısın ile hakkın var aynı yargı değildir: ilki kişinin düşüncesini veya tutumunu doğru bulur, ikincisi bir hakka sahip olduğunu söyler. Oyuncunun hakkı tamlamasını nesneye dönüştürürken öğrencinin oyuncunun hakkını yazdığını kontrol edin; iyelikten sonra gelen belirtme eki atlanmamalıdır.
Kendin dene
Birinci tekil kişi iyelik ekiyle tamamlayın: oyunda kalan bir deneme.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hakkım
hakkım: kalan deneme konuşana aittir; birinci tekil kişi iyeliği gerekir. Ek ünlüyle başladığı için çift k yazılır; bir sözcüğünden sonra çoğul eki gelmez.
Gösterilen belirli hakkı nesne yapacak biçimi yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hakkı
hakkı: bu ile gösterilen belirli hak, kullanma eyleminin nesnesidir. Buradaki -ı sahip bildirmez; belirtme durumunu gösterir.
Birinci çoğul kişi iyeliğiyle birden çok hakkı belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
haklarımız
haklarımız: birden çok hak bize aittir. Önce çoğul, sonra birinci çoğul kişi iyeliği gelir; köke bitişen ilk ses l olduğu için tek k kalır.
Oyuncunun kendi söz hakkını belirli nesne yapın; boşluğa tek sözcük yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hakkını
hakkını: oyuncunun kendi söz hakkı nesne yapılmıştır. Üçüncü kişi iyelik biçimi hakkı üzerine -nı gelir; yalnızca hakkı yazılması nesnenin durum ekini eksik bırakır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Birinci tekil kişi iyelik ekiyle tamamlayın: oyunda kalan bir deneme.
Gösterilen belirli hakkı nesne yapacak biçimi yazın.
Birinci çoğul kişi iyeliğiyle birden çok hakkı belirtin.
Oyuncunun kendi söz hakkını belirli nesne yapın; boşluğa tek sözcük yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
İkişer deneme hakkı olan bir oyun tasarlatın. Öğrencilerden kalan denemeleri, kullanılan söz hakkını ve ortak hakları hakkım, hakkını, haklarımız biçimleriyle anlatmalarını, sonra eklerin görevlerini açıklamalarını isteyin.