Hava sözcüğünü hem atmosfer hem hava durumu anlamıyla, ünlüyle biten bir ad olarak çekimletmek isteyen öğretmenler için kısa bir not.
Temel fikir
Hava ünlüyle biten bir addır: yönelme ve belirtme durumunda y (havaya, havayı), ilgi durumunda n (havanın) kaynaştırması gelir; üçüncü kişi iyeliği havası olur. Hava durumu bildiren cümlede özne hava sözcüğüdür: Hava soğuk. Bu cümlede ayrıca “o” gibi bir sözcük kullanılmaz.
| Ek | hava ile | Anlam |
|---|---|---|
| -lar | havalar | birkaç günlük hava |
| -da | havada | havada, atmosferde |
| -dan | havadan | havadan, atmosferden |
| -ya | havaya | havaya doğru |
| -yı | havayı | hava (belirtili nesne) |
| -nın | havanın | havanın |
| -sı | havası | onun havası; bir yerin havası |
Örnekler
- Bugün hava çok güzel.Özne hava olduğu için “o” gibi bir sözcük gerekmez; sıfat özneden sonra gelir.
- Bu havada evde kalıyorum.Havada bulunma durumundadır; bu ile “bu hava koşulunda” anlamı verir.
- Yarın hava yağmurlu olacak.
- Biraz hava almak istiyorum.Hava almak kalıbında hava belirtme eki almaz; belirli bir hava söz konusu değildir.
- Şehrin havası temiz.Sahip şehrin ilgi durumunda, hava ise -sı alır: “kentin havası”. Havası bir yerin hava durumunu da anlatabilir.
- Havalar soğudu.Birkaç günlük hava için çoğul havalar yaygındır; Hava soğudu da doğrudur.
- havadahavadaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- havayahavayKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıaYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
- Havadan sudan konuştuk.Havadan sudan konuşmak sıradan konularda sohbet etmek anlamında bir deyimdir.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler anadillerindeki “it” ya da “il” yapısını aktarıp Bugün o soğuk der; doğrusu Bugün hava soğuk. Ayrıca hava almak kalıbında nesne belirtme eki almaz (havayı almak değil).
Kendin dene
hava sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
havada
havada: ad ünlüyle biter, ek ünsüzle başladığı için kaynaştırma gerekmez; kalın ünlü ve ötümlü ses nedeniyle ek -da olur.
hava sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
havaya
havaya: yönelme durumu, ünlüyle biten adlarda y kaynaştırması ister.
hava sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
havası
havası: ilgi durumundaki dağın sahibine karşılık gelen üçüncü kişi iyelik eki, ünlüden sonra -sı olur.
Boşluğa hava ya da o sözcüklerinden uygun olanı yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hava
hava: hava durumunda özne olan hava yalın kalır; o bir kişiyi ya da nesneyi gösterir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
hava sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
hava sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
hava sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin.
Boşluğa hava ya da o sözcüklerinden uygun olanı yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bugünün havasını anlatan üç cümle yazmalarını ve ünlüyle biten adlardaki kaynaştırma ünsüzlerini işaretlemelerini isteyin.